De meeste Nederlanders die in Spanje wonen weten dat ze ergens recht hebben op zorg. Wat ze niet weten is wat er gebeurt als ze op een zaterdagavond met een gebroken pols bij de Urgencias binnenlopen en geen pasje bij zich hebben.
Spanje heeft een goed publiek gezondheidssysteem. Maar hoe dat systeem reageert op jou, hangt af van één ding: of je als verzekerde in het systeem staat. En dat is lang niet altijd geregeld voor mensen die hier wonen.
Publiek of privaat: de eerste keuze die je maakt zonder het te beseffen
In Spanje zijn er twee soorten spoedeisende hulp: de publieke Urgencias van een ziekenhuis van het systeem Nacional de Salud (SNS), en de spoedeisende afdeling van een privékliniek. Als je een ambulance belt via 112, word je automatisch naar het dichtstbijzijnde publieke ziekenhuis gebracht. Rij je zelf of neem je een taxi, dan kies je bewust of onbewust.
Bij een publiek ziekenhuis is de zorg in principe gratis, als je recht hebt op publieke zorg. Dat recht heb je als je ingeschreven staat bij een Spaanse huisarts via de tarjeta sanitaria, de zorgpas. Of als je een geldig S1-formulier hebt ingediend, waarmee Nederland de kosten van je zorg in Spanje vergoedt.
Heb je geen van beide? Dan kan het ziekenhuis je achteraf een rekening sturen. Die rekeningen kunnen hoog zijn: een nacht op de spoedeisende hulp met onderzoeken kan snel oplopen tot 1.500 euro of meer, afhankelijk van de regio en het type behandeling.
Wie heeft er recht op gratis spoedeisende hulp?
Dit is waar veel expats de fout ingaan. De vuistregel is simpel:
- Je bent ingeschreven bij een Spaanse huisarts (médico de cabecera) via het publieke systeem: je hebt recht op zorg, ook op de spoedeisende hulp. - Je hebt een S1-formulier laten registreren bij het INSS: je hebt recht op zorg als gepensioneerde via Nederland. - Je bent tijdelijk in Spanje als toerist en hebt een EHIC (Europese zorgpas): je hebt recht op medisch noodzakelijke zorg tegen hetzelfde tarief als Spanjaarden. Gratis op de publieke SEH dus. - Je woont in Spanje maar hebt geen tarjeta sanitaria en geen S1: je valt buiten het systeem en kunt een rekening verwachten.
Kinderen onder de 18 hebben altijd recht op zorg, ongeacht de status van de ouders.
De exacte regels kunnen per autonome regio verschillen, want gezondheidszorg is in Spanje gedecentraliseerd. Wat in Catalonië geldt, hoeft niet precies hetzelfde te zijn als in Andalusië of de Comunitat Valenciana. Controleer je situatie bij de lokale Conselleria de Salut of het INSS.
Wat als je een privézorgverzekering hebt?
Veel Nederlanders en Belgen sluiten een private verzekering af, bijvoorbeeld via Sanitas, Adeslas of een internationale verzekeraar. Die polissen dekken meestal ook spoedeisende zorg, maar let op de kleine lettertjes.
De meeste private verzekeraars vergoeden spoedeisende hulp bij een privékliniek direct, als je dat aangeeft bij binnenkomst en het noodnummer belt. Maar ga je naar een publiek ziekenhuis terwijl je een private polis hebt, dan kan het ingewikkelder worden: sommige verzekeraars vergoeden dat niet of alleen gedeeltelijk.
Bel je verzekeraar altijd zodra de situatie het toelaat, ook als je al behandeld wordt. Dat is bij de meeste polissen verplicht om aanspraak te maken op vergoeding.
Heb je nog geen duidelijkheid over hoe je verzekering in elkaar zit, of twijfel je of je überhaupt goed verzekerd bent voor noodsituaties, dan is het slim om dat nu uit te zoeken, niet op het moment dat je met pijn op een brancard ligt.
Wat staat er op de rekening en wat kun je aanvechten?
Als je een rekening krijgt van een publiek ziekenhuis terwijl je denkt dat je recht hebt op gratis zorg, gooi die rekening dan niet weg. Je kunt die aanvechten, maar je hebt de juiste documenten nodig: je tarjeta sanitaria, je empadronamiento (inschrijving bij de gemeente), je NIE-nummer en eventueel het S1-formulier.
Heb je bij binnenkomst gezegd dat je geen papieren bij je had maar wel recht hebt op zorg, zorg dan dat je dat achteraf alsnog aantoont bij de administratie van het ziekenhuis. Veel ziekenhuizen hebben een afdeling die zulke situaties afhandelt: de Gestión de Pacientes.
Krijg je een rekening die je betwist en kom je er zelf niet uit, dan is een advocaat met ervaring in Spaans gezondheidsrecht de aangewezen weg. Zeker als het om grote bedragen gaat.
Praktische dingen die je nu kunt regelen
Je hoeft niet te wachten tot er iets misgaat. Dit zijn de dingen die je op orde kunt hebben voordat je de Urgencias nodig hebt:
- Zorg dat je tarjeta sanitaria altijd bij je hebt, of een foto ervan op je telefoon. - Sla het nummer van je zorgverzekeraar op in je telefoon, inclusief het 24-uursnummer voor noodgevallen. - Weet of je een EHIC hebt en waar die is. Die kun je aanvragen via het Zorginstituut Nederland als je nog geen Spaanse zorgpas hebt. - Als je regelmatig medicijnen gebruikt: houd een lijst bij van de generieke namen (niet alleen de merknaam), want in Spanje worden ze anders verkocht.
Het Spaanse systeem werkt goed als je erin zit. De gevaarlijkste positie is die van iemand die denkt dat het wel goed zit, maar nooit heeft gecontroleerd of hij of zij daadwerkelijk geregistreerd staat. Dat controleer je bij je huisarts of via het lokale gezondheidscentrum (centro de salud).
Twijfel je of je situatie klopt, of wil je weten hoe je alsnog toegang krijgt tot het publieke systeem? Een van de professionals die samenwerken met Nieuws uit Spanje kan je daarbij helpen, zonder dat je zelf de Spaanse bureaucratie hoeft te doorgronden.
Headerfoto: Zakir Rushanly via Pexels | Foto: José Antonio Otegui Auzmendi via Pexels