De meeste ouders die met kinderen naar Spanje verhuizen weten dat ze een school moeten zoeken. Wat ze niet weten is hoe anders dat systeem werkt, hoe vroeg je moet beginnen en hoe groot de verschillen zijn tussen regio's. Wie dat te laat ontdekt, staat met een kind thuis dat nergens terechtkan.
Drie soorten scholen, drie totaal verschillende situaties
In Spanje zijn er drie typen scholen, en het verschil gaat verder dan alleen geld.
Openbare scholen (colegios públicos) zijn gratis. Ze worden volledig gefinancierd door de overheid. Het lesmateriaal kost iets, en soms betaal je een kleine bijdrage voor activiteiten, maar de school zelf kost niets. Het niveau verschilt sterk per school en per regio.
Gesubsidieerde privéscholen (colegios concertados) zijn deels gefinancierd door de overheid en deels privé. Ze volgen wel het Spaanse curriculum, maar vragen soms een maandelijkse bijdrage van ouders. Die bijdrage varieert van vrijwel niks tot enkele honderden euro's per maand, afhankelijk van de school. Veel van deze scholen zijn katholiek van oorsprong.
Privéscholen (colegios privados) ontvangen geen overheidssteun. Ze stellen hun eigen beleid vast, hanteren soms een ander curriculum en kosten al snel 500 tot 1.500 euro per maand, afhankelijk van de stad en de school.
Wist je dat
In Spanje regelt elke autonome regio zijn eigen onderwijs. De regels voor inschrijving, de voertaal en zelfs de vakken kunnen sterk verschillen per provincie. Wat in Madrid geldt, geldt niet automatisch in Barcelona of Valencia.
De voertaal op school: niet altijd Spaans
Dit is wat veel Nederlandse ouders verrast. In grote delen van Spanje is de voertaal op openbare scholen niet het Spaans, maar de regionale taal.
In Catalonië is het Catalaans de voertaal op de meeste openbare scholen. Spaans wordt als vak gegeven, maar de lessen zelf zijn in het Catalaans. In Valencia (de Comunitat Valenciana) geldt iets vergelijkbaars: scholen kunnen Valenciaans, Spaans of tweetalig zijn. In het Baskenland is het Baskisch dominant op veel openbare scholen.
In Andalusië, Madrid en de meeste andere regio's wordt er gewoon in het Spaans lesgegeven, soms aangevuld met een tweetalig programma in het Engels.
Als jouw kind de Spaanse taal nog niet goed beheerst, is dit een serieus punt om mee te nemen. Sommige scholen bieden opvangprogramma's voor kinderen die de taal nog leren, maar dat is niet overal het geval. Informeer er expliciet naar voordat je inschrijft.
Internationale scholen: wanneer het zinvol is
Een internationale school werkt anders. Kinderen volgen er les in het Engels, soms aangevuld met andere talen. Het curriculum is internationaal. Denk aan het IB (International Baccalaureate) of het Brits of Amerikaans systeem. Een diploma van zo'n school wordt internationaal erkend en sluit beter aan bij de Nederlandse of Belgische vervolgopleidingen.
Dat heeft een prijs. Internationale scholen kosten tussen de 700 en 2.500 euro per maand, afhankelijk van de stad en het niveau. Amsterdam, Barcelona en Madrid hebben de duurste internationale scholen. Op de Costa del Sol en Costa Blanca zijn er ook internationale scholen, maar het aanbod en de kwaliteit verschilt sterk.
Wanneer is een internationale school verstandig? Als je niet zeker weet hoe lang je in Spanje blijft, als je kinderen in een later stadium weer terug moeten naar het Nederlandse systeem, of als je kind al ouder is en de taalsprong naar het Spaans te groot is. Voor jongere kinderen is de overstap naar een Spaanse school over het algemeen makkelijker dan voor tieners.
Let op
Veel internationale scholen hebben wachtlijsten die oplopen tot een jaar of langer. Zoek je een plek voor het nieuwe schooljaar, dat in Spanje start in september? Dan moet je in de meeste gevallen vóór februari of maart ingeschreven zijn. Bij populaire scholen eerder.
Inschrijven bij een Spaanse openbare school: zo werkt het
Voor openbare en concertado-scholen geldt een officiële inschrijfperiode. Die verschilt per regio, maar valt meestal in het voorjaar: ergens tussen februari en mei voor het schooljaar dat in september begint.
Je hebt in de meeste regio's het volgende nodig:
- Een geldig identiteitsbewijs van de ouders
- Het geboorteakte van het kind (eventueel vertaald en gelegaliseerd)
- Het empadronamiento: het bewijs dat je in die gemeente ingeschreven staat
- Het vaccinatieboekje van het kind
- Eventuele schoolrapporten of cijferlijsten van de vorige school
Het empadronamiento is hierbij een punt van aandacht. Zonder gemeentelijke inschrijving kom je bij de meeste openbare scholen niet eens aan de beurt voor een plek. De school wordt namelijk deels toegewezen op basis van je woonadres. Hoe dichter je bij een school woont, hoe groter de kans op een plek. Als je nog niet ingeschreven staat in de gemeente, loop je die kans mis. Je kunt het empadronamiento zelf regelen bij het lokale ayuntamiento.
Rapporten en cijferlijsten uit Nederland worden in Spanje niet automatisch omgezet naar het Spaanse systeem. In de meeste gevallen plaatst de school je kind op een geschat niveau en kijkt het na een paar weken hoe het gaat. Vraag bij de school na hoe zij hiermee omgaan.
Vergelijking: openbaar, concertado of internationaal
| Type school | Kosten per maand | Taal | Curriculum |
|---|---|---|---|
| Openbaar (público) | Gratis | Spaans of regionaal | Spaans nationaal |
| Gesubsidieerd (concertado) | 0 tot 300 euro | Spaans of regionaal | Spaans nationaal |
| Internationaal (privé) | 700 tot 2.500 euro | Engels (+ Spaans) | IB, Brits of Amerikaans |
Wat je kind al spreekt of niet, bepaalt veel
Een kind van vijf dat naar een Spaanse school gaat, is na een jaar vaak vloeiend. Een kind van twaalf dat halverwege de middelbare school in een Spaanstalige klas terechtkomt, heeft het een stuk moeilijker. Dat is geen reden om het niet te proberen, maar het is iets om serieus mee te wegen bij de keuze tussen een Spaanse of internationale school.
Scholen in grotere steden zijn vaker gewend aan buitenlandse kinderen en hebben soms speciale opvangklassen, de zogenoemde aulas de acogida. In kleinere dorpen of minder internationale gebieden is dat zeldzamer. Vraag er altijd naar bij de school zelf voordat je een beslissing neemt.
De beste stap die je kunt zetten: ga langs bij de scholen die je overweegt, praat met de directeur en vraag concreet hoe zij omgaan met kinderen die de taal nog niet spreken. Wat op de website staat, is niet altijd wat er in de praktijk gebeurt.