Je partner vertelt je dat het voorbij is. Of jullie weten het samen al een tijdje. En dan begint het te dagen: jullie wonen in Spanje, jullie zijn in Nederland getrouwd, en jullie hebben allebei bezittingen aan beide kanten van de grens. Welk recht geldt hier nu eigenlijk?
Dat is precies waar het ingewikkeld wordt.
Welk land is bevoegd om de scheiding te behandelen?
Binnen de EU gelden duidelijke regels over welk land bevoegd is om een echtscheiding te behandelen. De hoofdregel is simpel: het land waar jullie samen gewoonlijk wonen als het verzoek wordt ingediend. Wonen jullie beiden al een tijdje in Spanje, dan is de Spaanse rechter bevoegd.
Woon je al minstens een jaar in Spanje maar is je partner vertrokken naar Nederland? Dan kun je in Spanje scheiden als je er al zes maanden officieel ingeschreven staat. De Spaanse rechtbank is dan bevoegd.
Belangrijk: bevoegdheid is niet hetzelfde als het recht dat wordt toegepast. Een Spaanse rechtbank kan best Nederlands recht toepassen op jouw scheiding. Dat klinkt verwarrend, en dat is het ook. Een advocaat gespecialiseerd in internationaal familierecht is hier geen luxe maar gewoon noodzaak.
Spaans of Nederlands recht: wat past bij jou?
Sinds 2012 mogen echtparen in de EU zelf kiezen welk recht op hun scheiding van toepassing is, mits er een echte band is met dat land. Dit vloeit voort uit de zogeheten Rome III-verordening. Je kunt dus kiezen voor Nederlands recht, ook als je in Spanje voor de rechter staat.
Dat kan slim zijn. De twee systemen verschillen op een aantal punten behoorlijk:
Alimentatie. In Nederland is partneralimentatie tot vijf jaar standaard (of korter als het huwelijk kort was). In Spanje wordt alimentatie veel minder vanzelfsprekend toegekend, en het systeem is anders opgebouwd. Wie alimentatie verwacht te ontvangen, kan gebaat zijn bij Nederlands recht. Wie het wil vermijden te betalen, kan juist Spaans recht in zijn of haar voordeel werken.
Gemeenschap van goederen. In Nederland trouw je sinds 2018 standaard in beperkte gemeenschap van goederen, tenzij je huwelijkse voorwaarden hebt gemaakt. In Spanje is het systeem afhankelijk van de regio. In Catalonië, het Baskenland of Aragon gelden andere regels dan in de rest van Spanje. Sommige regio's kennen een vergaande scheiding van goederen als standaard. Dat heeft grote gevolgen voor hoe een huis, spaargeld of pensioen wordt verdeeld.
Kinderen. Over kinderalimentatie en gezag gelden aparte EU-regels. Dat valt onder de Brussel IIb-verordening en staat los van de keuze voor Nederlands of Spaans recht op de scheiding zelf.
De rol van je huwelijkse voorwaarden
Heb je huwelijkse voorwaarden in Nederland laten opstellen? Dan is het verstandig te checken of die ook in Spanje erkend worden. Dat is in principe het geval binnen de EU, maar de formulering en het toepasselijke recht kunnen de interpretatie beïnvloeden. Liggen er ook bezittingen in Spanje, dan speelt de Spaanse notaris een rol bij de verdeling van onroerend goed.
Heb je geen huwelijkse voorwaarden en woon je in een Spaanse regio met eigen huwelijksvermogensrecht, dan is het soms verrassend wat er van rechtswege geldt. Laat dit altijd uitzoeken voordat je iets tekent.
Wat kost scheiden in Spanje?
Een echtscheiding via de Spaanse rechtbank kost geld, maar hoeveel hangt sterk af van jullie situatie. Zijn jullie het eens over de verdeling en zijn er geen kinderen, dan kan een zogenoemde divorcio de mutuo acuerdo, een scheiding met wederzijds goedvinden, relatief snel geregeld worden. Soms zelfs bij de notaris, zonder rechter, als er geen minderjarige kinderen zijn.
Zijn jullie het oneens, dan wordt het een contenciosa, een conflictueuze echtscheiding via de rechter. Reken dan op hogere kosten, langere doorlooptijd en meer advocaaturen.
Een globale indicatie: griffiekosten voor een eenvoudige Spaanse echtscheiding liggen rond de 200 tot 400 euro. Advocaatkosten variëren enorm, van 1.000 euro bij een akkoord tot meerdere duizenden euro's bij een geschil. Dit zijn richtbedragen, geen garanties.
Je in Nederland gesloten huwelijk laten ontbinden
Een in Nederland gesloten huwelijk wordt ontbonden door de uitspraak van de rechter die bevoegd is. Als de Spaanse rechter die uitspraak doet, moet die erkend worden in Nederland. Binnen de EU verloopt dat via automatische erkenning onder de Brussel IIb-verordening, maar er zijn administratieve stappen nodig: de uitspraak moet worden ingeschreven in de Nederlandse registers.
Doe je dat niet, dan sta je in Nederland officieel nog getrouwd. Dat heeft gevolgen voor alles van erfenis tot het opnieuw trouwen.
De inschrijving verloopt via de gemeente Den Haag, die verantwoordelijk is voor akten van Nederlanders in het buitenland. Soms is tussenkomst van de griffier of een gestor nodig om de juiste vertaling en legalisatie te regelen.
Kinderen: waar wonen ze, wie beslist?
Als er kinderen bij betrokken zijn, wordt het complexer. De Spaanse rechter beslist over het gezag en de omgangsregeling als de kinderen gewoonlijk in Spanje wonen. De rechter kijkt daarbij naar het belang van het kind, en in Spanje is co-ouderschap de afgelopen jaren steeds gebruikelijker geworden, al verschilt de praktijk per regio.
Kinderalimentatie in Spanje wordt berekend op basis van de inkomenssituatie van beide ouders en de kosten van het kind. Er bestaat geen vaste formule zoals in Nederland, wat de uitkomst minder voorspelbaar maakt.
Wil een van de ouders met de kinderen terugverhuizen naar Nederland, dan is daarvoor in principe toestemming van de andere ouder of de rechter nodig. Doe je dat zonder toestemming, dan kan dat als internationale kinderontvoering worden aangemerkt, met alle gevolgen van dien.
Een scheiding over de grens is geen standaardsituatie. De regels zijn ingewikkeld, de belangen groot en de valkuilen talrijk. Schakel vroeg een advocaat in die zowel het Nederlandse als Spaanse familierecht kent, anders loop je het risico pas achteraf te ontdekken wat je had kunnen regelen.
Headerfoto: https://kaboompics.com/ via Pexels | Foto: https://kaboompics.com/ via Pexels