8 procent van je nettojaarinkomen. Dat is wat je als beginnende autonomo in Spanje als vuistregel kwijt bent aan sociale premies, los van wat je aan inkomstenbelasting betaalt. Maar die ene zin dekt de lading niet.
Het Spaanse systeem voor zelfstandigen is de afgelopen jaren flink veranderd. Wie er niet bovenop zit, betaalt mogelijk te veel, of heeft achteraf een vervelende correctie. Hieronder leggen we het stap voor stap uit.
Wat is het RETA?
RETA staat voor Régimen Especial de Trabajadores Autónomos. Het is het sociale zekerheidsstelsel waaronder zelfstandigen in Spanje vallen. Via dit stelsel bouw je recht op een Spaans pensioen, ziekteverlof, zwangerschapsverlof en werkloosheidsuitkering als zelfstandige op.
De maandelijkse bijdrage heet de cuota de autónomos. Je betaalt die rechtstreeks aan de Seguridad Social, elke maand, ongeacht of je die maand veel of weinig hebt verdiend. Dat is het grote verschil met Nederland, waar je als zzp'er géén verplichte sociale premies betaalt via een apart stelsel. Bij het RETA is dat wel het geval.
Het nieuwe systeem vanaf 2023
Tot 2022 koos je als autonomo zelf een grondslag waarover je je premie berekende. Dat leidde ertoe dat veel zelfstandigen een lage grondslag kozen om minder te betalen, maar daardoor ook een laag pensioen opbouwden.
Vanaf 2023 is dat veranderd. Je bijdrage is nu gekoppeld aan je werkelijk nettoresultaat als zelfstandige. Verdien je minder, dan betaal je minder. Verdien je meer, dan betaal je meer. Op papier eerlijker, in de praktijk iets ingewikkelder.
Hoe het werkt: je geeft aan het begin van het jaar een schatting op van je verwachte nettowinst. Op basis daarvan wordt je maandelijkse cuota berekend. Aan het eind van het jaar vergelijkt de Seguridad Social je schatting met je werkelijke inkomen. Heb je te weinig betaald, dan volgt een nabetaling. Heb je te veel betaald, dan krijg je geld terug.
Let op
Je mag je geschatte inkomen tot vijf keer per jaar aanpassen als het tegenvalt of meevalt. Doe je dat niet en komt het werkelijke inkomen lager uit, dan heb je het jaar lang te veel betaald. Houd je inkomsten goed bij en pas je cuota aan zodra je een duidelijk ander beeld hebt.
Wat zijn de tarieven in 2025?
De Seguridad Social hanteert inkomensschijven. Hieronder een vereenvoudigd overzicht van de cuota's voor 2025. De bedragen zijn de minimale maandbijdragen per schijf, op basis van de laagste grondslag binnen die schijf.
| Nettoresultaat per jaar | Cuota per maand (min.) |
|---|---|
| Tot €670 | €200 |
| €670 tot €1.300 | €220 tot €260 |
| €1.300 tot €1.700 | €270 tot €310 |
| €1.700 tot €2.500 | €315 tot €390 |
| Boven €6.000 | Tot €590 |
De exacte bedragen per schijf zijn vastgelegd in de Ley de Presupuestos. Check de actuele tabellen altijd op de officiële site van de Seguridad Social (seg-social.es), want de schijven worden jaarlijks bijgesteld.
Tarifa plana voor starters
Wie voor het eerst als autonomo inschrijft, of na een langere pauze opnieuw begint, heeft recht op een gereduceerd starttarief: de tarifa plana. Dat betekent dat je de eerste twaalf maanden een lagere vaste cuota betaalt, ongeacht je inkomen.
In 2023 werd dit tarief vastgesteld op €80 per maand voor het eerste jaar. Daarna kan het tarief oplopen, afhankelijk van je inkomen. Maar ook hier geldt: de exacte bedragen en de voorwaarden voor verlenging worden regelmatig herzien. Een gestor die gespecialiseerd is in zelfstandigen kan je vertellen of jij in aanmerking komt en voor hoe lang.
Praktische tip
Schrijf je in als autonomo zodra je weet dat je gaat starten, niet pas als je al inkomsten hebt. Zo gebruik je het goedkope starttarief zo lang mogelijk. Begin je in de loop van een maand, dan betaal je die eerste maand al de volle cuota. Inschrijven op de eerste van de maand scheelt direct geld.
Wat dekt het RETA wel en niet?
Via het RETA bouw je pensioenrechten op in Spanje. Je hebt ook recht op een uitkering bij ziekte, maar pas na de derde dag dat je ziek bent, mits je een aanvullende dekking hebt afgesloten voor de zogenaamde contingencias profesionales. Dat is niet standaard inbegrepen voor alle autonomos.
Werkloosheid is een apart verhaal. Autonomos kunnen wel een soort werkloosheidsuitkering aanvragen als ze stoppen, maar de voorwaarden zijn strenger dan bij mensen in loondienst. Je moet kunnen aantonen dat je bedrijf verliesgevend was of dat er andere objectieve redenen waren om te stoppen.
Wat het RETA niet regelt: aansprakelijkheidsverzekering, arbeidsongeschiktheidsdekking op lange termijn en een aanvullend pensioen. Die moet je apart regelen, als je dat wilt.
Autonomo versus zzp'er in Nederland
Dit is het punt waarop veel Nederlanders verrast worden. In Nederland betaal je als zzp'er geen verplichte maandelijkse premies aan een apart zekerheidsstelsel. Je bent eigenlijk gewoon onverzekerd voor ziekte en pensioen, tenzij je zelf iets regelt.
In Spanje is dat verplicht. Elke maand, ook als je niets verdient, gaat er geld naar de Seguridad Social. Dat klinkt als een last, en financieel is het dat ook, maar je bouwt er wel iets mee op. Wie tien jaar of meer premie heeft betaald, heeft bij pensionering in Spanje recht op een gedeeltelijk Spaans pensioen. Dat telt mee, ook als je later teruggaat naar Nederland.
Wil je meer weten over hoe werken en wonen in Spanje je totale financiële plaatje beïnvloedt, dan is het artikel over kopen of huren in Spanje een goede aanvulling, zeker als je ook overweegt ergens te wonen terwijl je als zelfstandige werkt.
Inschrijven doe je zo
Je schrijft je in als autonomo via twee kanalen tegelijk: de Agencia Tributaria (voor de fiscale kant, via Modelo 036 of 037) en de Seguridad Social (voor het RETA). Veel mensen laten dit doen door een gestor, een Spaanse administrateur die gespecialiseerd is in dit soort zaken. De kosten daarvoor liggen doorgaans tussen de €50 en €100 per maand, inclusief het bijhouden van je administratie en het indienen van je kwartaalaangiftes.
Doe je het zelf, dan heb je een Spaans NIE-nummer nodig en toegang tot de online portalen van beide instanties. Houd er rekening mee dat je inschrijving bij de Seguridad Social in moet gaan op de dag dat je daadwerkelijk begint met werken, niet achteraf.