Tienduizenden. Dat waren er afgelopen weekend op straat in Madrid, om te protesteren tegen wat organisatoren een 'corrupt kabinet' van premier Sánchez noemden. De demonstratie viel samen met de formele beschuldiging aan het adres van oud-premier Zapatero in een lopende rechtszaak. Groot nieuws in Spanje, en ook voor jou als Nederlander of Belg die hier woont of wil gaan wonen, is het de moeite waard om te begrijpen wat er speelt.
Wat er precies is gebeurd
De mars in Madrid werd georganiseerd door oppositiepartijen en maatschappelijke groepen die al langer hameren op vermeende corruptie binnen de huidige Spaanse regering. De aanleiding deze keer was de imputación van José Luis Rodríguez Zapatero, oud-premier en nog altijd invloedrijke figuur binnen de PSOE, in een zaak die raakt aan bredere schandalen rond subsidies en politieke vriendjespolitiek. Vier mensen werden opgepakt bij ongeregeldheden in de marge, maar de mars zelf verliep grotendeels rustig.
Het is de zoveelste grote betoging in een reeks van politiek turbulente maanden. Eerder waren er al massale protesten over de woningmarkt, de energieprijzen en de nasleep van de overstromingen in Valencia.
Politieke instabiliteit: wat merk jij ervan?
De vraag die jij je waarschijnlijk stelt: raakt dit mij als expat? Het eerlijke antwoord is: niet direct, maar indirect wel degelijk.
Spanje heeft een minderheidsregering die afhankelijk is van wisselende steun van regionale partijen. Dat maakt grote hervormingen lastig door te voeren. Denk aan de belastingwetgeving, de huurmarkt, of de regels rondom buitenlands bezit van onroerend goed. Plannen die er al lagen, zoals verdere uitbreiding van het sociale woningaanbod of aanpassingen aan de autonomo-regels, lopen vertraging op zodra de coalitie onder druk staat.
Voor jou als expat betekent dat concreet: regelgeving die je raakt, verandert trager dan aangekondigd. De woningwet die huurprijzen in gespannen gebieden moet beteugelen, wordt in de praktijk per regio zeer verschillend toegepast, mede omdat nationale politieke druk regionaal doorwerkt.
Wat betekent dit voor je verblijfsstatus?
Je verblijfsstatus als EU-burger in Spanje staat los van welke partij er regeert. Je rechten als Nederlander of Belg zijn verankerd in Europees recht en veranderen niet door een kabinetscrisis of vervroegde verkiezingen. Het empadronamiento, je NIE of TIE, je recht op zorg via het S1-formulier: dat alles blijft gewoon geldig.
Wat wél kan veranderen bij een wisseling van de wacht: de prioriteiten van de Agencia Tributaria, de belastingdienst. Opeenvolgende Spaanse regeringen hebben de focus op vermogensbelasting, buitenlands bezit en het modelo 720 wisselend aangescherpt of versoepeld. Een rechts kabinet zou de Beckham Law mogelijk aantrekkelijker maken voor hoogverdieners; een links kabinet heeft de afgelopen jaren juist geprobeerd de vermogensbelasting te verhogen.
Regionale autonomie maakt het ingewikkeld
Een ding dat veel nieuwkomers onderschatten: wat Madrid beslist, geldt lang niet altijd overal in Spanje. Regio's als Madrid, Andalusië en Valencia worden geleid door de Partido Popular en voeren een eigen beleid op het gebied van belastingen, huurregels en erfrecht. Cataluña en de Baskische regio hebben weer hun eigen dynamiek.
Dat is ook waarom protestmarsen in Madrid wel veel aandacht krijgen, maar de directe impact op jouw leven in bijvoorbeeld Málaga, Alicante of Barcelona sterk verschilt. Als je overweegt om je ergens te vestigen, is het de moeite waard om niet alleen naar nationale politiek te kijken, maar ook naar het regionale bestuur.
Verkiezingen in zicht?
De volgende reguliere Spaanse parlementsverkiezingen staan gepland voor 2027. Maar gezien de fragiele coalitie sluiten analisten vervroegde verkiezingen niet uit als Sánchez zijn meerderheid verliest op een cruciaal stemuurtje. Dat hoeft voor jou als expat geen reden tot paniek te zijn, maar het is wel slim om ontwikkelingen in de gaten te houden als je grote beslissingen overweegt, zoals het kopen van een huis of het starten van een bedrijf.
Een nieuw kabinet kan de prioriteiten verschuiven op het gebied van huisvesting, belastingen voor buitenlanders en de relatie met de EU. Geen dramatische ommezwaai verwacht, maar wel nuanceverschillen die in de praktijk merkbaar zijn.
Wat kun je nu doen?
Als je al in Spanje woont: zorg dat je basisadministratie op orde is. Empadronamiento, TIE en eventueel je autonomo-registratie moeten kloppen ongeacht welke wind er politiek waait. Ambtenarij in Spanje werkt grotendeels onafhankelijk van de politieke kleur van het kabinet.
Als je overweegt te verhuizen: laat je niet afschrikken door de betogingen. Politieke protesten horen bij de Spaanse democratie, en de basisinfrastructuur voor EU-burgers staat overeind. Wél verstandig: check de lokale woningmarkt en belastingregels in de specifieke regio waar je wilt gaan wonen, want die kunnen sterk afwijken van wat nationale politici beloven.
---
Headerfoto: [Jo Kassis](https://www.pexels.com/@jokassis) via [Pexels](https://www.pexels.com/photo/a-man-in-a-hoodie-holding-a-flag-11690355/) | Foto: [Alex Quezada](https://www.pexels.com/@alexquezada) via [Pexels](https://www.pexels.com/photo/city-architecture-under-clouds-11807423/)