Je hebt je kind ingeschreven op de lokale Spaanse school, je bent tevreden met de juf, en je kind is blij. Dan verschijnt er een rapport dat zegt dat het Spaanse onderwijs op een historisch dieptepunt zit. Wat doe je dan met die informatie?
Wat er precies is gepubliceerd
De OESO heeft begin 2026 de uitkomsten van het PISA-onderzoek 2025 gepubliceerd. PISA meet de wiskundige en leesvaardigheid van vijftienjarigen in tientallen landen. Voor Spanje zijn de resultaten historisch slecht: het land behaalt zijn laagste score ooit in zowel wiskunde als lezen.
De OESO spreekt van een "voortdurende neerwaartse beweging" en luidt expliciet de alarmbel. Spanje is daarin niet uniek: ook Japanse, Koreaanse en Estse scholieren, traditioneel de besten van de klas, scoren lager dan voorheen. Maar voor Spanje is de situatie extra opvallend omdat de daling al meerdere meetrondes aanhoudt.
Wat zijn de verklaringen? De OESO wijst op leerlingen die minder lezen, minder bereid zijn om zich in te spannen voor moeilijke taken, en opgroeien met de telefoon in de hand. In de klas zelf nemen de diversiteit en complexiteit toe, en de discipline staat onder druk.
Grote regionale verschillen
Niet heel Spanje presteert even slecht. Binnen Spanje zijn de verschillen groot, en dat is voor jou als ouder in Spanje relevante informatie.
Madrid, Castilla y León en Asturië scoren het best van alle regio's, al gaan ook zij erop achteruit. De Comunitat Valenciana en het Baskenland laten juist opvallend zware dalingen zien. Catalonië ontbreekt in de vergelijking: de regio weigerde deel te nemen aan het PISA-onderzoek en werkt met eigen toetsen.
Als je in Valencia woont en je kind zit op een Spaanse openbare school, dan is dat een ander vertrekpunt dan wanneer je in Madrid woont. De regionale verschillen zijn groot genoeg om er rekening mee te houden bij schoolkeuzes.
Wat dit in de praktijk betekent voor jou
Het PISA-rapport meet gemiddelden. Het zegt niets over de individuele school van jouw kind. Er zijn in Spanje uitstekende openbare scholen, en er zijn zwakke privéscholen. Het rapport is wel een signaal dat je als ouder goed op de hoogte moet zijn van wat je kind op school leert, en dat je die betrokkenheid niet kunt delegeren aan het systeem.
Een paar concrete dingen om op te letten:
- Rekenen en lezen in het Spaans. Als jouw kind thuis Nederlands spreekt, loopt het al een extra uitdaging in het lezen in de schooltaal. Als het leesniveau op school ook nog eens onder druk staat, kan het gat groter worden dan je verwacht. - Internationale of tweetalige scholen. In grotere steden zijn er scholen met een Engelstalig of internationaal curriculum. Die vallen buiten de PISA-cijfers voor Spanje, maar hebben hun eigen voor- en nadelen, waaronder kosten en wachtlijsten. - Bijles is in Spanje normaal. Het is niet uitzonderlijk dat Spaanse ouders hun kinderen naar een *academia* sturen voor extra wiskunde of taalondersteuning buiten schooltijd. Als je ziet dat je kind achterblijft, is dat de gebruikelijke route.
Catalonië als aparte categorie
De situatie in Catalonië verdient een aparte noot. De regio deed niet mee aan PISA 2025 en beroept zich op eigen regionale toetsen. De Catalaanse onderwijsautoriteiten zeggen voldoende data te hebben via die eigen meetinstrumenten. Critici zeggen dat dit vergelijkbaarheid onmogelijk maakt.
Als je in Catalonië woont met schoolgaande kinderen, weet dan dat je de resultaten van de school van je kind moeilijk kunt afzetten tegen een nationale of internationale benchmark. Vraag rechtstreeks aan de school naar de uitkomsten van de regionale toetsen als je een beeld wilt krijgen van het niveau.
Openbaar, gesubsidieerd of privé?
Spanje kent drie soorten scholen: volledig openbaar (*público*), gesubsidieerd-privé (*concertado*) en volledig privé (*privado*). De *concertados* zijn privéscholen die overheidssubsidie ontvangen en daarmee schoolgeld laagdrempeliger maken, al zijn er wel extra kosten zoals uniformen en activiteiten.
Het PISA-rapport gaat over het systeem als geheel en zegt niets over het verschil in kwaliteit tussen deze drie typen. In de praktijk verschilt de kwaliteit enorm per school en per gemeente. Een goede makelaar of aankoopbegeleider die de lokale markt kent, kan je soms ook wijzen op de schoolsituatie in een wijk of gemeente, zeker als je nog aan het oriënteren bent op een verhuizing.
Wat je nu kunt doen
Het rapport is geen reden tot paniek, maar wel een reden om actief te blijven. Bezoek een ouderavond. Spreek de leerkracht aan. Kijk of je kind de lesstof begrijpt. Schakel extra begeleiding in als er signalen zijn dat het achterblijft.
Spanje heeft een ingeburgerde cultuur van bijlessen en *academias*. Die infrastructuur bestaat juist omdat scholen niet altijd volledig in de behoeften voorzien. Gebruik die als ouder gerust, ook als je uit Nederland of België komt en het een vreemd systeem vindt.
Voor specifieke vragen over inschrijvingen, rechten als ouder of de keuze tussen schooltypen: de situatie verschilt per gemeente en regio. Een gestor of administratief adviseur kan je helpen met de praktische kant van de inschrijving, maar voor de keuze van de school zelf ben je het best af met lokale informatie via andere Nederlandse of Belgische ouders in jouw buurt.
Headerfoto: Pavel Danilyuk via Pexels | Foto: Annushka Ahuja via Pexels