De meeste Nederlanders die naar Spanje verhuizen regelen hun praktische zaken netjes. Inschrijving bij het consulaat, zorgpas, belastingresidentie. Wat er ondertussen met hun pensioenopbouw gebeurt, komt pas jaren later aan de oppervlakte. Soms te laat om er nog iets aan te doen.
Wat er met je AOW gebeurt
De AOW wordt opgebouwd via volksverzekeringen. Je betaalt mee zolang je in Nederland woont of werkt. Zodra je je uitschrijft uit de Basisregistratie Personen (BRP) in Nederland en niet meer in Nederland werkt, stop je in principe met opbouwen.
De regel is simpel: voor elk jaar dat je niet verzekerd bent voor de AOW, mis je 2% van het volledige AOW-bedrag. Wie op zijn vijfenveertigste emigreert en op zijn vijfenzestigste met pensioen gaat, maar nooit een vrijwillige verzekering heeft afgesloten, mist 40% van de AOW. Dat is geen klein verschil.
Let op
De AOW wordt niet automatisch gekort als je emigreert, maar de opbouw stopt wel. Hoe langer je in het buitenland leeft zonder vrijwillige verzekering, hoe groter het gat dat ontstaat. Check je situatie bij de SVB (svb.nl).
Vrijwillig verzekerd blijven via de SVB
De Sociale Verzekeringsbank (SVB) biedt de mogelijkheid om je vrijwillig te blijven verzekeren voor de AOW nadat je emigreert. Dat kost geld, maar het houdt je opbouw wel gaande. Of dit slim is, hangt af van je leeftijd op het moment van emigratie, hoe lang je van plan bent in Spanje te blijven en hoeveel jaar je al hebt opgebouwd.
De premie die je betaalt is een percentage van je inkomen, met een minimum en een maximum. De exacte bedragen veranderen jaarlijks. Kijk op svb.nl voor de actuele tarieven en vraag het aan als je net emigreert, want er zit een aanvraagdeadline op.
Je werkgeverspensioen
Als je in Nederland in loondienst was, heb je waarschijnlijk pensioen opgebouwd via een pensioenfonds of verzekeraar. Dat geld verdwijnt niet. Het staat er nog, en op de pensioendatum krijg je het uitbetaald, in euro's, naar een rekening die jij opgeeft.
Wat stopt: de aangroei. Je bouwt alleen verder op zolang je actief deelnemer bent aan de regeling, wat in de meeste gevallen betekent dat je bij de betreffende werkgever in dienst bent. Emigreer je en ga je als autonomo in Spanje aan de slag, dan bouw je niets meer op bij dat Nederlandse fonds.
Wat je wel kunt doen: controleer bij je pensioenfonds of er sprake is van indexatie op het opgebouwde kapitaal. Sommige fondsen indexeren wel, andere niet. Dat maakt op de lange termijn een groot verschil in koopkracht.
Pensioenopbouw in Spanje zelf
Als je in Spanje werkt, bouw je pensioen op via de Seguridad Social. Dat werkt via bijdragen die je maandelijks betaalt, via je werkgever of als autonomo. De hoogte van je latere Spaanse pensioen hangt af van hoeveel jaar je hebt bijgedragen en hoe hoog je bijdragen waren.
Wist je dat
Voor het Spaanse pensioen moet je minimaal vijftien jaar bijdragen, waarvan ten minste twee jaar in de laatste vijftien jaar voor je pensioendatum. Heb je minder dan vijftien jaar opgebouwd in Spanje, dan krijg je nul Spaans pensioen, maar tellen je Nederlandse jaren via het verdrag mee om aan de drempel te komen.
Het belastingverdrag en hoe de twee pensioenen samenkomen
Nederland en Spanje hebben een belastingverdrag dat onder meer bepaalt waar je pensioen wordt belast. In de meeste gevallen betaal je als belastingresident in Spanje belasting over je Nederlandse pensioen in Spanje, niet in Nederland. Dat is voor veel mensen een verrassing, en soms een meevaller, soms een tegenvaller, afhankelijk van je totale inkomen.
Wat het verdrag ook regelt: als je in beide landen pensioen hebt opgebouwd, kun je beide uitbetaald krijgen. Ze worden apart berekend. Er is geen aftrek of korting omdat je twee pensioenen ontvangt. Maar je betaalt er in Spanje wel belasting over als één gecombineerd inkomen.
| Situatie | Wat er stopt | Wat blijft |
|---|---|---|
| Emigratie naar Spanje | AOW-opbouw (tenzij vrijwillig verzekerd) | Al opgebouwde AOW-jaren |
| Werkgeverspensioen | Aangroei als je niet meer in dienst bent | Opgebouwd kapitaal blijft staan |
| Werken in Spanje | Bijdragen aan NL-stelsel | Opbouw via Seguridad Social |
Wat je nu concreet kunt doen
Als je al in Spanje woont of van plan bent te gaan: vraag een pensioenoverzicht op via mijnpensioenoverzicht.nl. Daar zie je in één overzicht hoeveel AOW en hoeveel werkgeverspensioen je hebt opgebouwd, en wat de verwachte uitkering is.
Overweeg je de vrijwillige AOW-verzekering via de SVB? Wacht niet te lang. Er geldt een aanmeldtermijn van één jaar nadat je niet meer verplicht verzekerd bent. Daarna is de mogelijkheid weg.
Voor de vraag of je pensioen straks in Nederland of in Spanje belast wordt en hoeveel dat scheelt: dat is echt maatwerk. Een belastingadviseur of gestor die gespecialiseerd is in expats kan dat voor jou doorrekenen op basis van jouw specifieke situatie.