Veel mensen denken dat je pensioen gewoon 'van jezelf is' en dat het land waar je woont er weinig mee te maken heeft. Dat klopt niet. Waar je belasting betaalt over je pensioen hangt af van welk pensioen het is, waar het vandaan komt en of je fiscaal resident bent in Spanje.
AOW en Nederlands werkgeverspensioen
Als je in Spanje woont en daar fiscaal resident bent, betaal je in principe in Spanje belasting over je wereldinkomen. Dat klinkt simpel, maar voor pensioen is er een uitzondering die veel mensen missen.
Nederland en Spanje hebben een belastingverdrag gesloten. Dat verdrag regelt wie wat mag belasten. De hoofdregel: pensioen uit de private sector (een bedrijfspensioen van je oud-werkgever) wordt belast in het land waar je woont. Als je in Spanje woont, betaal je daar dus IRPF, de Spaanse inkomstenbelasting, over dat pensioen.
Voor AOW ligt het anders. De AOW is een Nederlandse overheidsuitkering. Volgens het verdrag mag Nederland de AOW belasten, zelfs als je in Spanje woont. Dat betekent dat je over je AOW loonheffing in Nederland betaalt, niet in Spanje. Spanje telt het bedrag wel mee voor de berekening van je belastingtarief, maar de belasting zelf betaal je in Nederland.
Een aandachtspunt: als je ook een overheidswerkgeverspensioen hebt, zoals ABP of een pensioen uit de publieke sector, dan geldt dezelfde regel. Dat wordt in Nederland belast.
Wat telt mee in je Spaanse aangifte
Als fiscaal resident in Spanje doe je elk jaar aangifte via het Modelo 100. Daarin geef je al je inkomsten op, ook die uit het buitenland. De AOW geef je dus wel op, maar je verrekent de al in Nederland betaalde belasting. Zo voorkom je dubbele belasting.
Je werkgeverspensioen uit Nederland geef je op als buitenlands inkomen waarover je in Spanje belasting betaalt. Dat gaat via de progressieve IRPF-tarieven, die in 2026 oplopen van 19% tot 47% afhankelijk van je totale inkomen.
Heb je zelf pensioen opgebouwd in Spanje, via een plan de pensiones? Dan is dat ook belastbaar op het moment dat je het uitkeert, als gewoon inkomen in je Spaanse aangifte.
De 183-dagenregel is niet genoeg
Een veelgemaakte fout: mensen denken dat ze niet fiscaal resident zijn in Spanje zolang ze er minder dan 183 dagen per jaar verblijven. Maar Spanje kijkt niet alleen naar die dagen. Als je gezin in Spanje woont, of als je economisch middelpunt in Spanje ligt, kun je alsnog als resident worden aangemerkt, ook al ben je er minder dan half jaar.
Die grens is dus geen veilige grens om aan vast te houden. Als je twijfelt over je fiscale status, is het verstandig om dat te laten beoordelen door een belastingadviseur die gespecialiseerd is in expats.
Spaans pensioen opbouwen als expat
Wie als werknemer in Spanje heeft gewerkt, bouwt via de Seguridad Social pensioenrechten op. Dat werkt anders dan in Nederland. In Spanje heb je minimaal 15 jaar bijdragen nodig voor een volledige Spaanse pensioenuitkering. Heb je minder jaren bijgedragen, dan kun je in aanmerking komen voor een gedeeltelijke uitkering, maar de exacte regels hangen af van je situatie en van eventuele verdragen tussen landen voor de samentelling van opgebouwde jaren.
Nederlanders die in Spanje als autonomo werken of als werknemer in dienst zijn, betalen via de RETA of via het reguliere sociale zekerheidsstelsel mee aan het Spaanse pensioensysteem. Die bijdragen tellen mee voor de opbouw van een Spaanse pensioenuitkering later.
Twee pensioenen combineren: wat levert het op
In de praktijk kan het combineren van een Nederlands werkgeverspensioen en een Spaans staatspensioen gunstig uitpakken, maar het hangt sterk af van hoeveel jaar je in elk land hebt gewerkt. Wie weinig Spaanse jaren heeft, krijgt een beperkte Spaanse uitkering. Wie lang genoeg heeft bijgedragen, kan naast de AOW en een Nederlands pensioen ook nog een Spaans inkomen ontvangen.
Belangrijk om te weten: die combinatie telt op in je Spaanse aangifte. Hoe hoger je totale inkomen, hoe hoger het belastingtarief. Bij een combinatie van meerdere inkomstenbronnen kan de belastingdruk hoger uitvallen dan mensen verwachten.
Wat je nu al kunt regelen
Als je nog niet met pensioen bent maar wel al in Spanje woont, loont het om nu al na te denken over je pensioenopbouw. Een plan de pensiones in Spanje geeft onder bepaalde voorwaarden belastingaftrek in het jaar van storting, maar de uitkering is later wel belastbaar. Of dat voordelig is, hangt af van je inkomen en verwachte belastingtarief.
Heb je pensioenrechten opgebouwd in zowel Nederland als Spanje, dan is het slim om op tijd te laten uitrekenen wat je straks netto overhoudt. Het belastingverdrag biedt bescherming tegen dubbele belasting, maar hoe je die verrekening precies invult in je aangifte is niet altijd vanzelfsprekend.
De Agencia Tributaria (de Spaanse belastingdienst) heeft informatie over de IRPF en buitenlandse inkomsten op agenciatributaria.gob.es. Voor de details van het belastingverdrag zelf kun je terecht op de website van de Nederlandse Belastingdienst onder 'Verdragen'.
Laat je niet verrassen door een aanslag die je niet had zien aankomen. Zeker als je meerdere pensioenen uit verschillende landen combineert, is het de moeite waard om je situatie een keer goed te laten doorlopen.
Headerfoto: SHVETS production via Pexels | Foto: Kampus Production via Pexels