Veel mensen denken dat Pasapalabra gewoon Pasapalabra is, een vast programma op de Spaanse televisie dat er altijd al was en er altijd zal zijn. Maar achter dat vertrouwde gezicht schuilt een van de langste en duurste televisierechtengeschillen in de Spaanse mediageschiedenis.
Twee zenders, één spel, en jaren rechtbank
Het conflict draait om één spelonderdeel: 'El Rosco'. Dat is het slotspel van Pasapalabra waarbij twee kandidaten om een cirkel van 25 letters staan en woorden moeten raden op basis van omschrijvingen. Simpel concept, maar wie er juridisch eigenaar van is, is allesbehalve simpel.
Passapalabra is oorspronkelijk een Brits format, afkomstig van het programma Pass the Buck. De Spaanse versie werd als eerste uitgezonden door Telecinco, dat valt onder Mediaset España. Toen Antena 3 het format overnam en een eigen versie maakte, zei Mediaset: stop, El Rosco is van ons. Antena 3 zei: het totale format Pasapalabra is van ons. En zo begon het.
Spaanse rechters hebben meerdere keren uitspraak gedaan. In 2021 oordeelde de rechtbank dat Mediaset inderdaad rechten had op El Rosco als specifiek spelelement. Antena 3 moest het spel aanpassen. Maar het programma bleef bestaan, het format werd bijgesteld, en de kijkcijfers bleven hoog. Nu liggen de partijen opnieuw in de clinch over wat wel en niet mag worden gebruikt.
Wat kijk je eigenlijk als je Pasapalabra aanzet?
Op dit moment kun je Pasapalabra zien op Antena 3, elke werkdag rond 20:00 uur. Het is een van de best bekeken dagelijkse programma's van Spanje, met structureel meer dan twee miljoen kijkers. Presentator Roberto Leal is inmiddels een bekend gezicht voor iedereen die hier woont.
Maar wat je ziet is niet het originele format. Het is een versie die juridisch is aangepast na eerdere uitspraken. Of het spel morgen nog precies hetzelfde heet en eruitziet, hangt af van lopende rechtszaken. Dat is geen overdrijving, dat is gewoon hoe het werkt in de Spaanse mediawereld.
Waarom dit relevant is als je hier woont
Dit lijkt op het eerste gezicht een nieuwsitem voor mediajuristen, niet voor expats. Maar er zijn twee goede redenen waarom je dit als Nederlander of Belg in Spanje wil begrijpen.
De eerste reden is taal. Pasapalabra is een van de beste gratis hulpmiddelen om je Spaans te verbeteren die er bestaat. Het programma draait volledig om woordenschat, uitspraak en algemene kennis in het Spaans. Geen subtitels, geen Engelse omleiding. Gewoon Spaans, in een tempo dat te volgen is. Als je hier net bent of je taal wil bijspijkeren, is dit programma goud. Maar je moet wel weten waar je het kunt vinden en of het format stabiel blijft.
De tweede reden is dat dit conflict iets laat zien over hoe de Spaanse mediacultuur werkt. Televisie speelt hier een andere rol dan in Nederland of België. Het is een centraal gespreksonderwerp, bij collega's, bij de buren, op verjaardagen. Weten wat Pasapalabra is en waarom er soms iets verandert in het format, helpt je mee te doen in die gesprekken. En dat is, als je hier wil integreren, echt geen detail.
De bredere context: Spaanse tv is een harde markt
Het conflict tussen Antena 3 en Telecinco staat niet op zichzelf. De twee grote commerciële televisiezenders in Spanje concurreren al decennia op alle fronten. Kijkcijfers zijn hier geld, want advertentietarieven hangen er direct aan vast. Een programma als Pasapalabra trekt dagelijks meer dan twee miljoen kijkers in de vroege avond, een tijdslot dat voor adverteerders zeer waardevol is.
Dat verklaart waarom beide zenders bereid zijn jaren en vermoedelijk miljoenen euro's te spenderen aan juridische procedures. Het gaat niet om sentimentele waarde. Het gaat om een bewezen kijkcijfermachine waarvan niemand het eigendom wil opgeven.
Mediaset heeft eerder vergelijkbare gevechten gevoerd over andere formats. Antena 3 deed hetzelfde. Het is een patroon in de Spaanse televisiewereld waarbij rechterlijke uitspraken het programmaaanbod direct beïnvloeden.
Wat kun je nu concreet verwachten?
Voor de dagelijkse kijker verandert er op korte termijn waarschijnlijk niets. Pasapalabra staat gewoon op Antena 3, maandag tot en met vrijdag, en Roberto Leal zal je de komende maanden niet verrassen met een aankondiging dat alles anders wordt.
Maar als de rechter opnieuw in het voordeel van Mediaset oordeelt over El Rosco, kan Antena 3 gedwongen worden het format opnieuw aan te passen. Dat betekent dan niet per se dat het programma verdwijnt, maar wel dat het er anders uit kan gaan zien. Telecinco heeft aangegeven een eigen versie te willen lanceren als ze de rechten terugkrijgen.
Voor wie Pasapalabra gebruikt als taaloefening: zet het gewoon op. Het format is stabiel genoeg om vandaag mee te beginnen. En als er iets verandert, is het nieuws hier groot genoeg dat je het niet zult missen. Spanje praat nergens zo enthousiast over als over haar eigen televisie. Heb je vragen over jouw situatie in Spanje? Bekijk het netwerk van professionals.