56 jaar. Op die leeftijd overleed schrijfster en filmmaker Marjane Satrapi deze week in het buitenland. Het nieuws deed veel stof opwaaien, maar voor Nederlanders en Belgen in Spanje roept het ook een andere vraag op: wat gebeurt er eigenlijk als jij hier overlijdt? Of als iemand van wie je houdt dat overkomt?
Het is geen prettig onderwerp, maar het is wel een dat bijna niemand regelt totdat het te laat is. En dat zorgt voor flinke problemen bij nabestaanden.
Wat er meteen moet gebeuren
Als iemand overlijdt in Spanje, moet dat binnen 24 uur worden gemeld bij het Registro Civil, het Spaanse burgerlijke stand. Een arts geeft een overlijdensverklaring af, waarna de begrafenisondernemer de aangifte regelt. Klinkt simpel, maar de papierwinkel daarna is aanzienlijk.
Je hebt te maken met twee landen tegelijk: Spanje én Nederland of België. Beide landen willen officiële stukken, en die stukken moeten vaak vertaald en gelegaliseerd zijn. Een zogenaamde Apostille-stempel is standaard vereist voordat Spaanse documenten in Nederland rechtsgeldig zijn.
Repatriëring: duur en complex
Wil je dat het lichaam naar Nederland of België wordt overgebracht? Dan ben je al snel 3.000 tot 8.000 euro kwijt, afhankelijk van de afstand en de begrafenisondernemer. Dit wordt niet vergoed door de Spaanse overheid.
Je reisverzekering dekt repatriëring soms wel, maar let op de kleine lettertjes. Veel standaard reisverzekeringen dekken alleen korte verblijven. Woon je al in Spanje, dan val je er waarschijnlijk buiten. Een expat-verzekering of aanvullende overlijdensdekking is dan nodig.
Begrafenis in Spanje zelf is een optie die veel mensen vergeten. Dat is goedkoper, maar vereist snel handelen: in Spanje wordt een overledene doorgaans binnen 48 uur begraven of gecremeerd vanwege het klimaat.
Wat je zelf kunt regelen
Een testament laten opstellen is stap één. Dat kan bij een Spaanse notaris, en je kunt kiezen welk recht van toepassing is op je nalatenschap: Spaans of Nederlands of Belgisch. Dat klinkt technisch, maar het scheelt je nabestaanden enorm veel gedoe en belasting. Laat je hier goed over informeren, want de erfbelasting in Spanje verschilt sterk per regio.
Zorg dat je een zogenaamde volmacht hebt geregeld, een poder notarial, waarmee een vertrouwde persoon direct je bankzaken kan afhandelen na je overlijden. Zonder dit kunnen bankrekeningen maandenlang bevroren blijven terwijl procedures lopen.
En schrijf je wensen op. Klinkt simpel, maar de meeste mensen doen het niet. Wil je gecremeerd worden? Wil je in Spanje begraven of terug naar Nederland? Je familie staat anders voor keuzes in een emotionele situatie.
Je nabestaanden in Nederland of België
Als je in Spanje overlijdt, moeten je nabestaanden in Nederland ook actie ondernemen. Denk aan het stopzetten van AOW of pensioenuitkeringen, het informeren van de Belastingdienst of de FOD Financiën, en het sluiten van Spaanse bankrekeningen en contracten.
Die Spaanse bankrekening sluiten is trouwens geen sinecure. Banken vragen veel documenten, die bovendien vertaald moeten zijn. Gemiddeld duurt het afwikkelen van een nalatenschap in Spanje voor buitenlanders zes tot achttien maanden.
Wat je nabestaanden vergeten
Er zijn een paar dingen die nabestaanden structureel over het hoofd zien. Eén: Spaanse contracten lopen gewoon door na overlijden. Huurcontract, energiecontract, telefoonabonnement: die moeten actief worden opgezegd. Twee: een Spaanse auto op naam van de overledene kan niet zomaar worden verkocht of meegenomen naar Nederland zonder notariële akten. Drie: als de overledene niet ingeschreven stond bij het consulaat, is de Spaanse overheid de enige die de Nederlandse instanties informeert, en dat kan weken duren.
Inschrijving bij het consulaat is dan ook echt geen overbodige luxe. Het maakt dit soort situaties een stuk overzichtelijker voor iedereen.
Praktische checklist
Wat je nu al kunt regelen:
- Testament laten opstellen bij Spaanse notaris, met keuze voor toepasselijk recht - Poder notarial regelen voor een vertrouwde persoon - Verzekering controleren op repatriëringsdekking - Inschrijven bij het consulaat als je dat nog niet hebt gedaan - Je wensen op schrift stellen en bewaard op een plek die je naasten kennen
Het zijn geen leuke dingen om mee bezig te zijn. Maar wie het regelt, geeft zijn naasten een enorm cadeau op een van de moeilijkste momenten in hun leven.
Headerfoto: Mikhail Nilov via Pexels | Foto: Pavel Danilyuk via Pexels Heb je hulp nodig bij je situatie in Spanje? Bekijk het netwerk van professionals.