Ontslagen in Spanje: waarom de reden op papier telt

De meeste mensen weten dat je bij ontslag in Spanje recht hebt op een vergoeding. Wat veel Nederlanders en Belgen niet weten is dat er twee heel verschillende soorten ontslag bestaan, met een groot verschil in geld, en dat de keuze tussen die twee vaak bij je werkgever ligt in plaats van bij de wet.

Als je met een Spaans arbeidscontract (contrato indefinido of temporal) werkt en je wordt ontslagen, dan hangt je vergoeding af van het type ontslag dat op papier staat. En dat is precies waar het vaak misgaat.

Twee soorten ontslag, twee heel verschillende bedragen

Spanje kent grofweg twee categorieën ontslag met een vaste vergoeding:

• Despido procedente (terecht ontslag): meestal om bedrijfseconomische, technische of organisatorische redenen. Vergoeding: doorgaans 20 dagen loon per gewerkt jaar, met een maximum van 12 maandsalarissen.
• Despido improcedente (onterecht ontslag): de reden die de werkgever opgeeft klopt niet, of de procedure is niet goed gevolgd. Vergoeding: doorgaans 33 dagen loon per gewerkt jaar, met een maximum van 24 maandsalarissen.

Het verschil tussen die twee kan bij een paar jaar dienstverband al snel duizenden euro's zijn. En hier zit het probleem: werkgevers hebben er financieel belang bij om een ontslag als 'procedente' te bestempelen, ook als de werkelijke situatie eigenlijk niet aan de voorwaarden voldoet.

Waarom dit vooral voor buitenlanders lastig is

Veel Nederlanders en Belgen die in Spanje werken kennen het Nederlandse ontslagrecht wel enigszins, maar het Spaanse systeem werkt anders. Er is geen UWV-achtige instantie die vooraf toetst of ontslag terecht is. Je krijgt gewoon een ontslagbrief (carta de despido) met een reden erop, en de vergoeding die daarbij hoort wordt vaak direct uitbetaald of aangeboden.

Als je het daar niet mee eens bent, moet je zelf in actie komen. En dat moet snel.

De deadline van 20 werkdagen

Vanaf de datum van ontslag heb je in Spanje in beginsel 20 werkdagen (niet kalenderdagen) om een zaak te starten bij het Servicio de Mediación, Arbitraje y Conciliación (SMAC) of het regionale equivalent. Dit heet de papeleta de conciliación. Mis je die termijn, dan verlies je in de meeste gevallen definitief het recht om het ontslag aan te vechten, ook als je inhoudelijk gelijk zou hebben gekregen.

Twintig werkdagen klinkt als veel, maar in de praktijk ben je vaak al een week kwijt aan de eerste schrik, het zoeken van een abogado laboralista (arbeidsrechtadvocaat) en het verzamelen van documenten zoals je contract, loonstroken en de ontslagbrief zelf.

Wat je zelf kunt checken

Voordat je een vergoeding accepteert, is het slim om drie dingen na te gaan:

• Staat de reden op je ontslagbrief goed onderbouwd, met concrete cijfers of feiten?
• Is de vergoeding die je krijgt aangeboden berekend op basis van 20 of 33 dagen per jaar?
• Zit je nog binnen de termijn van 20 werkdagen om eventueel bezwaar te maken?

Een abogado laboralista kan dit vaak binnen een gesprek van een half uur beoordelen. De kosten daarvan wegen meestal ruim op tegen het verschil tussen 20 en 33 dagen vergoeding.

Werk je zelf als autonomo in Spanje, dan geldt dit hele verhaal niet voor je. Let op: een autonomo is niet hetzelfde als een Nederlandse zzp'er, want een autonomo betaalt maandelijks verplichte RETA-bijdragen aan de sociale zekerheid, ongeacht de omzet. Ontslagrecht is er alleen voor mensen met een arbeidscontract in loondienst. Voor autonomos gelden compleet andere regels rond het stoppen van een opdracht of contract.

De exacte regels rond ontslagvergoeding kunnen per sector, cao en individuele situatie verschillen. Check je specifieke geval altijd met een abogado laboralista of raadpleeg de officiële informatie van het Ministerio de Trabajo (mites.gob.es).