Veel mensen denken dat een staking in het Spaanse onderwijs iets is waar je als expat gewoon omheen kunt. Totdat je kind thuis zit en jij moet werken.
In Spanje lopen al maanden stakingen in het onderwijs. Op sommige scholen zijn er zoveel stakingsdagen geweest dat ouders tientallen opvangdagen hebben moeten regelen, leraren honderden tot duizenden euro's aan salaris zijn misgelopen, en leerlingen onderdelen van hun schooljaar missen. Een leraar in de krant: "De staking heeft me al 3.800 euro gekost." Dat zijn echte bedragen, geen theorie.
Voor Nederlanders en Belgen met kinderen op een Spaanse school is dit direct voelbaar. En dan is er nog een laag extra: als je werkt als leraar in Spanje, heb je ook meteen een arbeidsrechtelijke kant aan dit verhaal.
Waarom staken Spaanse leraren?
De stakingen draaien voornamelijk om arbeidsomstandigheden: te hoge werkdruk, lage salarissen vergeleken met andere EU-landen, en de manier waarop tijdelijke contracten worden ingezet in het onderwijs. Het gaat om zowel het openbaar als het semi-openbaar onderwijs, de zogeheten *centros concertados*, scholen die deels door de overheid worden gefinancierd maar privaat worden beheerd. Veel internationale scholen en tweetalige scholen vallen in die laatste categorie.
De regels per regio verschillen. In Madrid is de situatie al langer gespannen. In Catalonië, Andalusië en de Valenciana spelen vergelijkbare conflicten, maar de timing en omvang van stakingen verschilt per autonome gemeenschap.
Wat merk je als ouder?
Als een leraar staakt, heeft de school een minimale dienstverlening (*servicios mínimos*) verplicht. Dat betekent dat er altijd toezicht is op school, maar lang niet alle lessen doorgaan. Voor lagere school is dat voor de meeste ouders al ingewikkeld genoeg. Voor middelbare scholieren die zich voorbereiden op de PAU, het Spaanse eindexamen, kan het betekenen dat stof niet op tijd wordt afgerond.
Concreet kan dit betekenen:
- Je kind heeft vrij maar jij werkt: je hebt opvang nodig - Toetsen worden uitgesteld of komen in een kortere periode samen - Op scholen met veel stakingsdagen raken leerlingen achterop met de lesstof
Heb je een kind op een internationale school? Vraag altijd na of jouw school onder het Spaanse arbeidsrecht valt of een ander regime hanteert. Dat bepaalt of stakingsregels hier van toepassing zijn.
Wat merk je als werknemer in het onderwijs?
Als je zelf lesgeeft in Spanje, is staken een recht, maar niet gratis. Elke stakingsdag kost een evenredig deel van je maandloon. Bij een bruto maandsalaris van 2.000 euro gaat het om roughly 90 euro per dag. Wie twintig dagen staakt, verliest 1.800 euro bruto. Dat is hoe de rekening van 3.800 euro in het nieuws is ontstaan bij iemand die consequent aan stakingen heeft meegedaan.
Je werkgever mag dat inhouden, en dat is legaal. Er is geen verplichting om stakingsdagen later te compenseren. Het is een bewuste keuze die leraren maken, maar de financiële impact wordt vaak onderschat.
Als je werkt op basis van een tijdelijk contract in het Spaanse onderwijs, is er nog een risico: bij een hoog aantal stakingsdagen kan je continuïteit van het contract in sommige gevallen onder druk komen te staan, afhankelijk van hoe je contract geformuleerd is. Laat je contract nakijken door een arbeidsrechtadvocaat in Spanje als je hierover twijfelt.
Regionale verschillen
Spanje is sterk gedecentraliseerd. Onderwijs is een regionale bevoegdheid, wat betekent dat de stakingsregels, de onderhandelingen en de uitkomsten per regio verschillen. In Madrid liggen de salarissen voor leraren structureel lager dan in Baskenland of Navarra. Dat verklaart waarom de stakingen daar het hevigst zijn.
Woon je in een regio waar het relatief rustig is, zoals de Canarische Eilanden of Murcia? Dan merk je er mogelijk weinig van. Woon je in Madrid of Barcelona? Dan is de kans groter dat je dit schooljaar al stakingsdagen hebt meegemaakt.
Wat kun je doen als ouder?
Volg de mededelingen van de school actief. Spaanse scholen communiceren via apps als Additio, Seesaw of gewoon via WhatsApp-groepen. Vraag de school om tijdig te melden welke dagen er gestaakt wordt, zodat je opvang kunt regelen.
Heb je een kind dat dit jaar examen doet? Vraag de school hoe ze omgaan met de lesstof die is uitgevallen. Scholen zijn niet verplicht om gemiste lessen in te halen, maar kunnen dat wel doen als ze dat zelf besluiten.
Als je als ouder schade ondervindt, bijvoorbeeld doordat je aantoonbaar extra kosten hebt gemaakt voor opvang, kun je in theorie een klacht indienen bij de schooldirectie of het regionale onderwijsloket (*Consejería de Educación*). In de praktijk leidt dat zelden tot compensatie, maar het legt wel een officieel spoor.
Werk je zelf in het onderwijs en wil je weten wat je rechten zijn bij een staking, een tijdelijk contract of een salariskorting? Een gestor of arbeidsrechtadviseur kan je precies vertellen waar je aan toe bent, ook als je net bent begonnen met werken in Spanje.
Headerfoto: Mikhail Nilov via Pexels | Foto: Vitaly Gariev via Pexels