De meeste mensen die in of rond Madrid wonen, volgen het nieuws over de bosbranden. Wat minder duidelijk is: wat verandert er juridisch en praktisch als de Spaanse staat de nationale noodtoestand uitroept? En wat moet je nu concreet doen, ook als je op dit moment geen rook ziet?
Wat de nationale noodtoestand betekent
Spanje heeft voor de Comunidad de Madrid en de provincie Ávila de zogeheten emergencia nacional afgekondigd vanwege vier gelijktijdige bosbranden. Dat is een formele stap waarbij de centrale overheid in Madrid het commando overneemt van de regionale autoriteiten. De Comunidad de Madrid en de betrokken gemeenten worden bijgestaan door het nationale crisiscentrum, en extra defensiemiddelen, watervliegtuigen en militaire eenheden kunnen direct worden ingezet zonder tussenkomst van de regionale politiek.
Dat klinkt bestuurlijk, maar het heeft praktische gevolgen. De overheid mag in een dergelijke situatie tijdelijk privéwegen of -terreinen vorderen, wegen afsluiten zonder aankondiging en evacuaties afdwingen. Als er een evacuatiebevel voor jouw wijk of gemeente komt, is het geen advies. Het is verplicht.
Let op
Een evacuatiebevel in Spanje is juridisch bindend. Wie niet vertrekt wanneer het bevel geldt, kan door de Guardia Civil of Policía Local worden verplicht te vertrekken. Wacht niet op een tweede waarschuwing.
Meer dan 10.000 mensen geëvacueerd
Op dit moment zijn in de getroffen gebieden rond Madrid al meer dan 10.000 mensen geëvacueerd. Drie grote branden woeden tegelijk, en de wind bemoeilijkt de bestrijding. Bewoners beschrijven hoe het vuur razendsnel naderde. De meeste branden zijn op dit moment nog niet onder controle.
Als je in een van de volgende situaties zit, is het verstandig je nu voor te bereiden zonder te wachten op een officieel bevel:
- Je woont in een bosrijk gebied ten westen, noorden of zuidwesten van Madrid
- Je ziet rook in de verte of ruikt verbranding
- Je hebt kinderen, huisdieren of familieleden die moeilijk snel kunnen bewegen
Hoe je gevolgd wordt en hoe je informatie krijgt
Spanje heeft een noodalertsysteem dat vergelijkbaar is met het Nederlandse NL-Alert. Het heet ES-Alert en werkt via Cell Broadcast: berichten worden gestuurd naar alle telefoons in een bepaald gebied, ook zonder simkaart van een Spaanse provider. Je hoeft dit systeem niet te activeren, maar controleer wel of je telefoon Cell Broadcast-berichten ontvangt. Op iPhones staat dit aan via Instellingen > Meldingen > Overheidsmeldingen. Op Android verschilt het per merk.
Officiële updates over de situatie in Madrid verschijnen via emergencias.comunidad.madrid en het Twitter- en X-account van de Comunidad de Madrid. Het alarmnummer 112 werkt door heel Spanje en je kunt er ook in het Engels terecht. Gebruik 112 alleen als je in acute nood bent, niet voor informatievragen.
Praktische tip
Sla nu alvast het nummer van je gemeente (ayuntamiento) op, niet alleen 112. Gemeenten communiceren lokale evacuatiebevelen en opvanglocaties vaak sneller via hun eigen kanalen dan via nationale media.
Wat je kunt doen als je niet direct in het gebied woont
Rook van grote bosbranden verspreidt zich ver. Op tientallen kilometers afstand kan de luchtkwaliteit slechter zijn dan normaal, ook als je geen vlammen ziet. Voor mensen met astma, COPD of andere luchtwegproblemen is dat niet triviaal. Het advies van het RIVM in vergelijkbare situaties in Nederland, en van de Spaanse gezondheidsautoriteiten nu, is hetzelfde: houd ramen en deuren dicht, gebruik geen airconditioning die buitenlucht naar binnen trekt op de recirculatiestand, en beperk buitenactiviteiten.
Als je kinderen hebt en school laat weten dat er buitenactiviteiten worden afgelast: dat is normaal en terecht. Informeer bij de school of ze een protocol hebben voor deze situaties.
Je woningverzekering en brandschade
Als je woning schade oploopt door een bosbrand, is de situatie in Spanje anders dan in Nederland. Het Consorcio de Compensación de Seguros is een overheidsinstantie die schade door zogeheten riesgos extraordinarios vergoedt, waaronder bosbranden die als natuurramp zijn aangemerkt. Dit werkt naast je gewone woningverzekering, niet in plaats daarvan. Zorg dat je weet waar je polis ligt en wat je verzekerd hebt. Als je nog geen inboedel- of opstalverzekering hebt: regel dat nu, niet als de brand al woedt.
Of een bosbrand door het Consorcio wordt aangemerkt als buitengewoon risico hangt af van de omstandigheden. Laat dit niet door de verzekeraar aannemen, maar vraag het expliciet na bij schade. Een gestor of advocaat kan je hierbij helpen als je er niet uitkomt.
Hoe dit verschilt van een regionale noodtoestand
Spanje kende eerder al regionale noodstatussen, ook in Valencia na de overstromingen in 2025. Een emergencia nacional is een stap zwaarder: het nationale kabinet en de minister van Binnenlandse Zaken coördineren rechtstreeks. Dat betekent ook dat beslissingen sneller kunnen worden genomen en dat de inzet van het leger niet meer via de regionale overheid hoeft te verlopen. Voor bewoners verandert er in de praktijk weinig in dagelijkse situaties buiten het getroffen gebied, maar de schaalvergroting van de respons is merkbaar.
De situatie is op dit moment vrijdag actief en veranderlijk. De wind speelt een grote rol in hoe snel de brand zich verspreidt of wordt ingedamd. Volg de officiële kanalen en tref voorbereidingen als je in de buurt woont. Dat betekent: een tas klaar hebben met documenten, medicijnen en een oplader, een route naar buiten weten en familie of vrienden buiten het gebied op de hoogte stellen van je situatie.