De meeste Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen denken bij 'immigratiedebat' aan anderen. Wat ze niet weten: de uitkomst van dat debat kan hun dagelijkse kosten direct beïnvloeden, van de prijs van een verbouwing tot de wachttijd bij de huisarts.
Deze week waarschuwde Ian Linnell, econoom verbonden aan de International Air Transport Association, dat de Spaanse economische groei zou kunnen afremmen als het land de rem zet op arbeidsmigratie. Dat is een opvallende uitspraak, en niet zonder reden.
Waarom arbeidsmigratie de prijzen laag houdt
Spanje heeft een strak gespannen arbeidsmarkt in een aantal sectoren. De bouw, horeca, landbouw en ouderenzorg draaien voor een groot deel op mensen die vanuit het buitenland zijn gekomen, zowel van binnen als buiten de EU. Als dat aanbod krimpt doordat de overheid strenger selecteert of minder mensen toelaat, stijgen lonen in die sectoren.
Dat klinkt goed voor werknemers, maar voor wie hier woont betekent het ook hogere prijzen. Een verbouwing wordt duurder. Een maaltijd in een restaurant kost meer. Vers fruit in de supermarkt stijgt in prijs als er minder handen zijn om het te oogsten. Spanje exporteert ook veel landbouwproducten, en als die sector krimpt, raakt dat de hele economie.
Wist je dat
Spanje is een van de snelst groeiende economieën van de eurozone in 2024 en 2025. Die groei wordt deels verklaard door een stijging van de beroepsbevolking, mede door migratie. Minder aanwas betekent ook minder groei, en minder groei betekent minder belastingopbrengsten voor voorzieningen waar ook expats gebruik van maken.
Wat dit betekent voor publieke diensten
Spanje financiert zijn gezondheidszorg, onderwijs en sociale zekerheid voor een groot deel via belastingbijdragen van werkenden. Arbeidsmigranten die hier legaal werken betalen belasting en dragen bij aan de Seguridad Social. Als die groep krimpt, krimpt ook de belastingbasis.
Voor jou als resident kan dat betekenen: langere wachttijden bij de Spaanse huisarts, minder capaciteit in de publieke zorg, of druk op gemeentelijke diensten. Dat is geen zekerheid, maar het is de logische richting als de inkomsten dalen en de vergrijzing doorzet.
Spanje heeft een van de oudste bevolkingen van Europa. Zonder aanwas van werkenden worden de pensioenen en de zorg voor ouderen zwaarder te financieren. Dat raakt uiteindelijk iedereen die hier woont en gebruikmaakt van het systeem.
De politieke kant: wat staat er op het spel
Dit debat speelt niet in een vacuüm. PP en Vox staan hoog in de peilingen en willen allebei een strenger migratiebeleid. PP pleit voor meer controle en snellere terugkeer. Vox wil veel verdergaan. De vraag is of het tot verkiezingen komt en wat een nieuwe coalitie dan concreet verandert.
De huidige regering onder Sánchez heeft juist ingezet op regularisatie van een deel van de ongedocumenteerde migranten, om zo de arbeidsmarkt te ontspannen. Dat beleid ligt politiek zwaar onder vuur. Als de politieke balans verschuift, kan dat beleid snel veranderen.
Voor expats die hier ondernemen, als autonomo werken of in sectoren zitten die afhankelijk zijn van goedkoop aanbod, is dit relevant. De arbeidskosten in Spanje zijn nu relatief laag vergeleken met Nederland. Dat kan veranderen.
Let op
Als je als Nederlander of Belg in Spanje woont en werkt, val je juridisch in een andere categorie dan arbeidsmigranten van buiten de EU. Jouw verblijfsrecht en werkrecht als EU-burger staan los van het migratiebeleid voor mensen uit derde landen. Maar de economische gevolgen van dat beleid raak je wel.
Wat je nu al kunt doen
Concreet actie ondernemen op basis van politieke peilingen is niet nodig. Maar het is slim om je bewust te zijn van een paar zaken.
Als je een woning verbouwt of grote klussen plant: doe dat liever nu dan over anderhalf jaar. Bouwkosten stijgen al in veel regio's, en als de arbeidsmarkt verder aanspant, gaat dat door. Hetzelfde geldt voor vastgoedprijzen in populaire gebieden. De VvE en grote verbouwingsbeslissingen in appartementencomplexen lopen ook tegen stijgende aannemerkosten aan.
Als je afhankelijk bent van de publieke zorg in Spanje, zorg dan dat je weet hoe je gedekt bent en via welk systeem. Of dat via het S1-formulier is, een privéverzekering, of de Seguridad Social: weet wat je hebt voordat je het nodig hebt.
En als je van plan bent te verhuizen of je situatie in Spanje te veranderen: onzekerheid over de politieke koers is een reden om niet te lang te wachten met zaken die nu nog relatief eenvoudig te regelen zijn, van inschrijving tot het afsluiten van contracten.
Of Spanje daadwerkelijk gaat remmen op migratie hangt af van de politiek. Maar de richting van het debat is duidelijk. En wie hier woont, doet er goed aan te begrijpen waarom dat ook zijn of haar rekening raakt.