De meeste Nederlanders die naar Spanje verhuizen regelen netjes hun zorgverzekering en schrijven zich in bij een huisarts. Wat ze niet weten is dat het Spaanse systeem voor recepten en medicijnen fundamenteel anders werkt dan thuis, en dat je zonder de juiste stappen maanden zonder medicijnen kunt zitten.
Hoe het Spaanse receptensysteem werkt
In Spanje bestaat het recept in de meeste gevallen niet meer als papiertje. Artsen schrijven voor via een digitaal systeem dat gekoppeld is aan jouw tarjeta sanitaria, de groene zorgpas die je bij het Spaanse publieke stelsel krijgt. De apotheek leest je gegevens rechtstreeks uit het systeem. Geen pas bij je? Dan sta je soms met lege handen bij de balie.
Dat digitale systeem heet receta electrónica en werkt per regio. Andalusië heeft een ander systeem dan de Comunidad Valenciana of Catalonië. Als jij je kaart hebt aangemaakt in Alicante en tijdelijk in Madrid woont, kan de apotheek in Madrid soms niet bij jouw recept. Dit is een van de meest voorkomende frustraties voor expats die tussen provincies reizen.
Wat als je nog geen Spaanse huisarts hebt
Voor wie net is aangekomen of nog geen tarjeta sanitaria heeft, zijn er twee routes.
Route één: je gebruikt het publieke stelsel. Daarvoor heb je het Certificado de Registro de Ciudadano de la Unión nodig, je inschrijvingsbewijs als EU-burger, plus empadronamiento in je gemeente. Met die documenten schrijf je je in bij het lokale gezondheidscentrum, het centro de salud. Je krijgt dan een tarjeta sanitaria en een vaste huisarts, de médico de cabecera. Alleen die arts kan je doorverwijzen naar specialisten en recepten uitschrijven die in het systeem verschijnen.
Route twee: je hebt een privéverzekering. Dan schrijft de privéarts een recept op papier uit, en betaal je de medicijnen zelf. Het publieke vergoedingssysteem, waar een groot deel van de kosten automatisch vergoed wordt, geldt alleen voor wie via het publieke stelsel gaat.
Wie publiek verzekerd is, betaalt aan de apotheek een eigen bijdrage die afhangt van je inkomen. Iemand die minder dan 18.000 euro per jaar verdient, betaalt doorgaans 10% van de medicijnkosten met een maximum van enkele euro's per recept. Hoe hoger je inkomen, hoe hoger het percentage. Gepensioneerden met een laag inkomen betalen soms helemaal niets. De exacte percentages staan op de website van het INSS, want de regels kunnen per jaar bijgesteld worden.
Je Nederlandse medicijnen meenemen
Veel mensen nemen bij vertrek een voorraad mee. Dat is slim, maar weet dat je bij de douane voor eigen gebruik normaal gesproken een redelijke hoeveelheid mag meenemen zonder problemen, zeker als je een doktersverklaring of origineel recept bij je hebt. Voor bepaalde middelen, zoals sterke pijnstillers of slaappillen die in Nederland op lijst II of III staan, gelden strikte regels. Neem voor zo'n reis altijd een verklaring mee van je Nederlandse arts.
Een voorraad van drie maanden is voor de meeste gewone medicijnen realistisch om mee te nemen. Gebruik die tijd om je Spaanse huisartsenpraktijk te regelen.
Medicijnen die in Spanje niet bestaan of anders heten
Spanje heeft zijn eigen geneesmiddelenmarkt. Sommige merken die in Nederland gangbaar zijn, bestaan hier niet. Wat wel bestaat, heet soms anders. Je medicijn heet in Spanje bij de generieke naam, niet het merk. Zo heet paracetamol hier gewoon paracetamol of het merkloze equivalent, maar een specifiek Nederlands combinatiepreparaat vind je niet zomaar terug.
Neem bij je verhuizing een lijst mee van je vaste medicijnen met zowel de merknaam als de werkzame stof. De apotheker, die in Spanje een stuk hogere status heeft dan in Nederland en veel vragen beantwoordt waar je in Nederland naar de huisarts zou gaan, helpt je dan aan het dichtstbijzijnde equivalent.
Sommige medicijnen die in Nederland op recept staan, zijn in Spanje gewoon verkrijgbaar zonder recept. En andersom. Vraag altijd na.
Als je via publieke en private zorg combineert
Veel expats combineren het publieke stelsel met een privéverzekering. Dat mag en dat is vaak slim: de wachttijden bij het publieke stelsel kunnen oplopen, zeker voor specialisten. Maar let op: als je een specialist via een privéverzekeraar bezoekt en die schrijft iets voor, verschijnt dat recept niet automatisch in het publieke digitale systeem. Je betaalt de medicijnen dan zelf. Als je wilt dat iets vergoed wordt via het publieke stelsel, moet je terug naar je médico de cabecera voor een verwijzing.
Of je publiek of privé het beste kunt combineren, hangt erg af van je situatie. Een ervaren gestor of zorgadviseur kan je helpen de juiste keuzes te maken bij inschrijving, zeker als je situatie wat complexer is, denk aan een AOW-uitkering uit Nederland of een S1-formulier.
Chronische medicijnen: plan dit van tevoren
Als je afhankelijk bent van vaste medicijnen, denk aan bloeddrukpillen, schildkliermedicatie of diabetesmedicatie, plan dan je inschrijving bij de Spaanse huisarts eerder dan je denkt nodig te hebben. De wachttijd voor een eerste afspraak kan oplopen tot meerdere weken bij sommige centra. En je Spaanse arts schrijft pas voor nadat hij je gezien heeft, jouw dossier heeft gelezen of nadat je een Nederlandstalig of Engelstalig overzicht van je medische achtergrond hebt meegebracht.
Het Spaanse woord voor recept is receta. Als je het erom vraagt bij je arts: "¿Puede darme una receta?" Dan begrijpt iedereen je.
Voor wie te maken krijgt met het publieke zorgstelsel in combinatie met zorg vanuit Nederland is het ook nuttig te weten hoe publieke en private zorg in Spanje samengaan. Dat maakt de keuzes een stuk concreter.
Headerfoto: Bastian Riccardi via Pexels | Foto: Los Muertos Crew via Pexels