36.000 euro. Dat is ongeveer het bedrag dat een gemiddeld Spaans gezin per jaar betaalt aan een internationale privéschool voor één kind. Een openbare school kost je daarentegen bijna niets, op wat schoolspullen en de opvang na. Tussen die twee uitersten zit een wereld aan keuzes die veel Nederlandse en Belgische ouders pas ontdekken als ze al verhuisd zijn.
Wie met kinderen naar Spanje verhuist, loopt al snel tegen de vraag aan: openbare school, privéschool of toch een internationale school? Het antwoord hangt af van je budget, hoe lang je denkt te blijven en hoe belangrijk het is dat je kind straks weer aansluit bij het Nederlandse of Belgische systeem. Hieronder zet ik de opties naast elkaar.
Drie soorten scholen, drie werelden
Spanje kent grofweg drie categorieën onderwijs. De colegio público is de gewone openbare school, gefinancierd door de overheid en gratis op een kleine bijdrage voor boeken en materiaal na. De colegio concertado is een tussenvorm: een privéschool die subsidie krijgt van de overheid, vaak met een religieuze achtergrond, en die een beperkte eigen bijdrage vraagt, meestal een paar tientallen tot ruim honderd euro per maand. Check de actuele bedragen bij de school zelf, want dit verschilt sterk per instelling en regio. En dan heb je de colegio privado, volledig particulier gefinancierd, waaronder ook de internationale scholen vallen die lesgeven in het Engels, Duits, Frans of een ander systeem dan het Spaanse.
Veel Nederlandse gezinnen kiezen voor de openbare school als ze van plan zijn lang in Spanje te blijven en hun kinderen snel willen laten integreren. Het voordeel is duidelijk: je kind leert de taal razendsnel, maakt Spaanse vriendjes in de buurt en het kost je vrijwel niets. Het nadeel is dat de eerste maanden zwaar kunnen zijn, zeker voor kinderen van een jaar of acht en ouder die nog geen woord Spaans spreken. Jonge kinderen, tot pakweg zes jaar, pikken de taal meestal binnen een half jaar aardig op. Oudere kinderen hebben vaak meer tijd en soms bijles nodig.
Wat een internationale school je wél en niet biedt
Internationale scholen zijn aantrekkelijk voor gezinnen die niet weten hoe lang ze in Spanje blijven, of die willen dat hun kind straks zonder gat in het curriculum terugkeert naar Nederland of België. Scholen die het Nederlandse of Vlaamse lesprogramma volgen zijn er in Spanje nauwelijks, maar Britse, Amerikaanse en internationale IB-scholen (International Baccalaureate) zijn er volop, vooral rond de grote expatgemeenschappen op de Costa del Sol, Costa Blanca en in en rond Barcelona en Madrid.
Het prijskaartje loopt flink uiteen en verschilt sterk per school. Reken op een aanzienlijk bedrag per jaar voor de meeste internationale scholen, met uitschieters naar boven voor de bekendste Britse scholen in de buurt van Marbella, controleer de actuele tarieven altijd rechtstreeks bij de school. Daar komen vaak nog kosten bij voor schoolbussen, uniformen en examens. Het voordeel is dat je kind onderwijs krijgt in een taal die het al kent, met een diploma dat internationaal erkend wordt. Het nadeel: je kind leert minder snel Spaans en groeit mogelijk op in een bubbel van andere expatkinderen, wat de integratie in de lokale gemeenschap niet altijd ten goede komt.
De colegio concertado zit daar precies tussenin. Je betaalt een beperkte eigen bijdrage per maand, je kind leert gewoon in het Spaans en vaak ook in de regionale taal als je in Catalonië, het Baskenland of op de Balearen woont, en de kwaliteit van het onderwijs is over het algemeen goed. Voor gezinnen die zich blijvend willen vestigen maar toch iets meer structuur of een kleinere klas willen dan op de gemiddelde openbare school, is dit vaak een goede middenweg.
Inschrijven: hoe werkt dat praktisch
Om je kind in te schrijven op een Spaanse school, openbaar of concertado, heb je in de meeste gevallen het empadronamiento nodig: de inschrijving bij de gemeente waar je woont (het ayuntamiento). Dat empadronamiento bepaalt ook in welk schooldistrict je valt en dus welke scholen voor jouw kind beschikbaar zijn. Scholen in Spanje werken namelijk met een puntensysteem waarbij afstand tot school, of broertjes en zusjes al op de school zitten, en inkomen meetellen bij de toelating.
De inschrijfperiode voor het schooljaar dat in september begint, loopt doorgaans in het voorjaar, maar dit verschilt per regio (comunidad autónoma). Kom je halverwege het jaar aan, dan kun je meestal nog wel terecht, maar de keuze aan scholen is dan kleiner en je moet rechtstreeks contact opnemen met scholen of met de afdeling onderwijs van je gemeente. Check de exacte data en procedure altijd bij je lokale ayuntamiento of op de website van de onderwijsafdeling van jouw regio, want de regels verschillen per comunidad autónoma.
Voor internationale en privéscholen ligt dat anders: daar schrijf je rechtstreeks in bij de school, vaak het hele jaar door, en is er geen districtsindeling. Wel vragen de populairdere scholen, zeker in gebieden met veel expats, om ruim van tevoren te reserveren, soms al een jaar van tevoren voor de populairste jaargroepen.
Welk diploma telt straks nog in Nederland of België?
Een vraag die veel ouders bezighoudt: telt het Spaanse diploma straks nog mee als we terugverhuizen? Voor jonge kinderen is dit meestal geen probleem, basisonderwijs sluit overal wel enigszins op elkaar aan. Voor de middelbare school ligt dat genuanceerder. Het Spaanse Bachillerato (de laatste twee jaar voortgezet onderwijs) wordt in Nederland en België erkend, maar de overstap tijdens de schoolloopbaan kan wel wat uitzoekwerk vergen, zeker als het gaat om vakkenpakketten of niveau-indeling. Een IB-diploma van een internationale school wordt wereldwijd erkend en maakt een latere overstap vaak makkelijker.
Twijfel je over de erkenning van een diploma of rapportcijfers, neem dan contact op met de Nederlandse of Belgische onderwijsinspectie, of vraag het na bij de school zelf voordat je kiest. Sommige gezinnen laten zich hierbij ook adviseren door een gestor die bekend is met de lokale onderwijsadministratie, zeker als het gaat om het combineren van inschrijving, empadronamiento en schoolkeuze in één keer goed regelen.
Heb je twijfels over welke schoolkeuze het beste past bij jullie situatie, bijvoorbeeld omdat je nog niet weet hoe lang je in Spanje blijft of welke regio het beste past bij je gezin, dan is het soms handig om dit samen met een lokale professional door te nemen. Kijk voor een overzicht van beschikbare adviseurs op nieuwsuitspanje.nl/professionals.