2030. Dat is nu de nieuwe sluitingsdatum van kerncentrale Almaraz, de grootste kerncentrale van Spanje. De Spaanse regering gaf deze week toestemming voor de verlenging. Het besluit liet even op zich wachten, maar het is nu officieel: Almaraz gaat niet eerder dicht dan gepland.
Wat heeft dat met jou te maken als je in Spanje woont? Meer dan je op het eerste gezicht zou denken.
Hoe Spanje aan zijn stroom komt
Spanje haalt zijn elektriciteit uit een mix van bronnen: zon, wind, water, gas en kernenergie. Kerncentrales zijn wat je noemt baseloadvermogen. Ze draaien dag en nacht, ongeacht of de zon schijnt of de wind waait. Ze leveren stroom op vaste, relatief lage productiekosten.
Almaraz staat in de regio Extremadura en levert samen met de andere Spaanse kerncentrales zo'n twintig procent van alle elektriciteit die Spanje verbruikt. Als Almaraz eerder zou sluiten, moest Spanje dat gat opvullen. En waarmee doe je dat op een bewolkte windstille dag? Vrijwel altijd met gascentrales.
Gas is duurder en de prijs schommelt mee met de wereldmarkt. Je ziet dat direct terug op de Spaanse spotmarktprijs voor stroom, en voor wie een variabel tarief heeft ook op de maandelijkse rekening.
Wat dit concreet betekent voor je energierekening
Verwacht geen dramatische daling van je stroomrekening nu Almaraz blijft. Zo werkt het niet. Maar het besluit heeft wel twee praktische effecten die je indirect raken.
Ten eerste voorkomt het dat Spanje de komende jaren meer afhankelijk wordt van gas om stroom te maken. Dat is relevant omdat Spanje al moeite heeft om zijn gasvoorraden en -leveranciers stabiel te houden, mede door spanningen met Algerije. Meer gasgebruik voor stroomopwekking betekent meer druk op gasprijs en stroomprijs tegelijk.
Ten tweede geeft het de Spaanse energiemarkt meer stabiliteit op de middellange termijn. Energiebedrijven en leveranciers kunnen hun inkoop beter plannen als ze weten dat er tot 2030 stabiel kernvermogen in het net zit. Dat vertaalt zich, zij het indirect, in minder pieken op de spotmarkt.
Wist je dat
Spanje op sommige zomerdagen meer dan vijftig procent van zijn stroom haalt uit zon en wind. Op die momenten zijn de stroomprijzen op de spotmarkt soms bijna nul. Wie een variabel tarief heeft (PVPC), profiteert dan direct. Wie een vast tarief heeft, niet, maar heeft ook geen last van de pieken.
Vast of variabel tarief: wat doe je nu?
In Spanje zijn er twee gangbare opties voor je stroomcontract. Het PVPC-tarief is het gereguleerde variabele tarief dat de overheid vaststelt op basis van de dagelijkse spotmarktprijs. Je betaalt per uur wat stroom op dat moment kost. Dat kan voordelig zijn in de zomer of op zonnige dagen, maar fors duurder in de winter of bij gasprijspieken.
Het alternatief is een vast contract bij een commerciële aanbieder. Je betaalt een vaste prijs per kilowattuur voor de duur van je contract, doorgaans een jaar. Je zit niet aan de schommelingen vast, maar je profiteert ook niet van de goedkope momenten.
Het besluit over Almaraz verandert die keuze niet fundamenteel, maar het bevestigt wel dat Spanje zijn energiemix de komende jaren niet drastisch ziet veranderen. Als je nu op een variabel tarief zit en je wil weten of een vast tarief goedkoper uitpakt, is een vergelijking via de CNMC-vergelijkingstool (de Spaanse energietoezichthouder) een goed startpunt. Zoek op comparador de ofertas de energía bij de CNMC.
Praktische tip
Check je contract op einddatum en automatische verlenging. Veel commerciële contracten verlengen stilzwijgend voor een jaar. Als je tarief hoog is, heb je alleen bij de contractvervaldatum de kans om over te stappen zonder boete. Zet die datum in je agenda.
Het bredere plaatje: Spanje en kernenergie tot 2035
De verlenging van Almaraz is een uitzondering op het bestaande sluitingsschema. Het kabinet van Sánchez heeft vastgehouden aan het plan om alle Spaanse kerncentrales tussen 2027 en 2035 te sluiten. Almaraz was als eerste aan de beurt, maar krijgt dus extra tijd.
De rest van het schema blijft voorlopig staan. Dat betekent dat Spanje in het komende decennium steeds meer moet investeren in alternatieven: meer zonneparken, meer windmolens en meer opslagcapaciteit. Dat is ook de reden dat je in grote delen van Andalusië, La Mancha en Extremadura zoveel nieuwe zonneparken ziet verschijnen.
Voor jou als bewoner is de vraag: wordt stroom goedkoper of duurder in de komende jaren? Het eerlijke antwoord is dat niemand dat zeker weet. Kernenergie goedkoop houden kost geld aan onderhoud en veiligheidsmaatregelen. Zonne-energie wordt goedkoper maar is niet altijd beschikbaar. Gas blijft een joker afhankelijk van de wereldmarkt.
Wat je wel kunt doen: je eigen verbruik aanpassen aan de momenten dat stroom goedkoop is, zeker als je PVPC hebt. Grote apparaten als wasmachine of vaatwasser in de ochtend vroeg of laat in de avond aanzetten scheelt soms tientallen procenten in kosten. Dat klinkt klein, maar op jaarbasis telt het op.
Zonnepanelen op je eigen woning
Als je eigenaar bent van je Spaanse woning, is de discussie over kernenergie ook indirect relevant voor de terugverdientijd van zonnepanelen. Hoe hoger de gemiddelde stroomprijs, hoe sneller panelen zichzelf terugverdienen. Spanje heeft een relatief gunstig subsidiesysteem voor eigen opwek, inclusief saldering via autoconsumo. De exacte regels per gemeente en regio kunnen verschillen, dus check dit met een lokale installateur of je gemeente.
Het nieuws over Almaraz is misschien niet het meest opwindende dat je vandaag leest. Maar het is een van die besluiten die stil op de achtergrond je maandelijkse kosten bepalen. En dat maakt het de moeite waard om even bij stil te staan.