Je doet boodschappen bij de Mercadona, gooit alles in het karretje zoals je gewend bent, en aan de kassa schrik je. Het voelt duurder dan vorig jaar. En dat klopt. Maar wat er precies is veranderd, en wat jij er als expat aan kunt doen, dat vraagt wat meer uitleg.
Hoe hoog was de inflatie in Spanje?
In 2022 bereikte de inflatie in Spanje een piek van bijna 10 procent op jaarbasis. Dat was historisch hoog en had direct effect op wat je dagelijks betaalt. Sindsdien is de inflatie gedaald. In 2024 schommelde ze rond de 2 tot 3 procent, wat in lijn ligt met de rest van de eurozone. Maar dat betekent niet dat de prijzen zijn gedaald. Ze stijgen alleen minder snel. Alles wat in 2022 en 2023 duurder werd, is nog steeds op dat hogere niveau.
Concreet: olijfolie is de afgelopen jaren twee tot drie keer zo duur geworden door droogte en mislukte oogsten in Andalusië. Vlees, rijst, groenten. Allemaal hoger dan in 2021. Voor dagelijkse boodschappen betaal je als gezin in Spanje een stuk meer dan een paar jaar geleden, ook al voelt de inflatie nu rustiger.
Prijsstijging per categorie in Spanje (piek 2022 t.o.v. 2021)
Bron: INE (Instituto Nacional de Estadística), indicatieve cijfers op basis van inflatiedata 2021 tot 2022
Wat Spanje deed om de pijn te verzachten
De Spaanse overheid heeft tijdens de inflatiepiek ingegrepen. De btw op basisproducten zoals brood, melk, groenten en fruit werd tijdelijk verlaagd naar 0 procent. Voor pasta en olijfolie gold een verlaagd tarief van 5 procent. Dat heeft effect gehad: Spanje deed het op het gebied van voedselprijzen iets beter dan veel andere EU-landen. Maar die maatregelen zijn inmiddels deels teruggedraaid of afgebouwd. Controleer bij twijfel de actuele btw-tarieven via de Agencia Tributaria, want de regels zijn de afgelopen jaren meerdere keren aangepast.
Waarom dit voor expats anders werkt
Als je in Spanje woont maar je inkomen uit Nederland of België haalt, heb je te maken met een extra laag. Je koopkracht hangt niet alleen af van de Spaanse inflatie, maar ook van wat er met jouw inkomstenbron thuis gebeurt.
Een paar situaties die veel expats herkennen:
- AOW of Nederlands pensioen. De AOW wordt jaarlijks aangepast via de koppeling aan de Nederlandse lonen. Dat is goed nieuws, maar het volgt de Nederlandse economie, niet de Spaanse prijzen. Als Spanje harder stijgt dan Nederland, daalt je koopkracht in Spanje alsnog.
- Belgisch pensioen. Belgische pensioenen worden aangepast via de gezondheidsindex, maar die aanpassingen lopen soms achter op de werkelijke prijsstijgingen.
- Eigen spaargeld of vermogen. Als je leeft van opgebouwd kapitaal dat je niet herinvesteert, verliest dat spaargeld elk jaar een klein beetje waarde door inflatie. Reken je niet rijk op je buffer van vijf jaar geleden.
- Spaans arbeidscontract. Heb je een Spaans contract, dan heb je recht op de jaarlijkse loonaanpassing via de CAO of het minimumloon. Het Spaanse minimumloon (SMI) is de afgelopen jaren fors verhoogd, van 950 euro per maand in 2020 naar meer dan 1.100 euro in 2024. Dat helpt, maar niet iedereen profiteert ervan.
Let op
Als je leeft van een vast inkomen uit Nederland of België en je hebt geen variabele inkomsten in Spanje, is je koopkracht de afgelopen jaren stiller achteruitgegaan dan veel mensen zich realiseren. Niet dramatisch, maar het telt op. Zeker als je ook huur betaalt in een regio waar huurprijzen harder zijn gestegen dan de inflatie.
Regio maakt een groot verschil
Waar je woont in Spanje bepaalt voor een groot deel hoe hard je de prijsstijgingen voelt. In de grote steden en populaire kustgebieden zijn huurprijzen en horeca het sterkst gestegen. In het binnenland en kleinere steden liggen de kosten van levensonderhoud merkbaar lager. Dat is geen geheim onder expats, maar het wordt pas concreet als je de cijfers naast elkaar legt.
Málaga, Barcelona en Madrid zijn duurder geworden dan veel mensen verwachtten. Gebieden als Murcia, Extremadura of de provincie Almería zijn op veel fronten betaalbaarder gebleven. Als koopkracht een zorg is, is de regio-keuze geen bijzaak.
Wat je er zelf aan kunt doen
Er is geen wondermiddel, maar een paar dingen helpen echt:
- Vergelijk supermarkten bewust. Lidl en Aldi zijn in Spanje fors goedkoper dan Mercadona voor veel basisproducten. Het kost wat gewenning, maar het scheelt aan het einde van de maand zichtbaar.
- Kijk kritisch naar je energiecontract. Veel mensen in Spanje zitten nog op een variabel tarief dat meebeweegt met de marktprijs. Een vast tarief geeft meer voorspelbaarheid. De Spaanse energiemarkt is ingewikkeld, maar de vergelijkingssite van de CNMC (de Spaanse energieautoriteit) geeft een eerlijk overzicht.
- Heb je een hypotheek met variabele rente? Dan heb je de rentestijgingen van 2022 en 2023 ook in je maandlast gevoeld. Vergelijk je huidige rente met wat een vaste rente je nu zou kosten. Een gestor of hypotheekadviseur kan dit voor je doorrekenen.
Praktische tip
Maak eens per jaar een eenvoudig overzicht van wat je de afgelopen twaalf maanden kwijt was aan boodschappen, huur of hypotheek, energie en vervoer. Vergelijk dat met het jaar ervoor. Pas dan zie je echt hoeveel je koopkracht is verschoven. Veel expats schatten hun levenskosten in Spanje nog in op basis van wat ze zeven jaar geleden betaalden.
Gaat het nu beter?
De inflatie in Spanje is in 2024 en begin 2025 duidelijk gedaald. De ECB heeft de rente verlaagd, wat goed nieuws is voor mensen met een variabele hypotheek. Energie is goedkoper dan op de piek. Maar een structurele terugkeer naar de prijsniveaus van voor 2022 komt er niet. Die hogere boodschappenprijzen, die hogere huurprijzen, die zijn de nieuwe norm.
Het leven in Spanje is nog steeds goedkoper dan in Nederland of België op veel fronten. Maar de marge is kleiner geworden dan tien jaar geleden. Wie dat weet, kan er beter op anticiperen.