De meeste mensen die naar Spanje verhuizen weten dat het hier warm is. Wat ze niet weten is hoeveel gevaarlijker die warmte is geworden, en dat de Spaanse gezondheidszorg bij extreme hitte anders werkt dan je verwacht.
Spanje heeft zijn zwaarste zomer achter de rug. Vier opeenvolgende hittegolven, een record-zeewatertemperatuur en meer dan 5.000 mensen die zijn gestorven aan de gevolgen van de hitte. Dat zijn geen abstracte cijfers. Dat zijn buren, gepensioneerden op leeftijd, mensen die te laat hulp zochten of niet wisten wat de signalen waren.
Voor Nederlanders en Belgen die hier wonen, speelt er iets extra's mee: je lichaam is niet van jongs af aan gewend aan extreme hitte, je kent de signalen misschien minder goed, en je weet niet altijd hoe het Spaanse systeem reageert als het echt warm wordt.
Wat de Spaanse gezondheidszorg doet bij een hittegolf
Spanje heeft een officieel hittegolfprotocol, het Plan Nacional de Actuaciones Preventivas de los Efectos del Exceso de Temperaturas. Klinkt indrukwekkend, maar wat betekent het in de praktijk? Gemeenten activeren koelcentra, zorginstellingen bellen kwetsbare ouderen na, en huisartspraktijken draaien soms op aangepaste schema's.
Wat veel mensen niet weten: bij code rood voor hitte kun je terecht bij de urgencias van het dichtstbijzijnde ziekenhuis zonder verwijzing. Je hoeft niet eerst je huisarts te bellen. Als je je zwak, verward of misselijk voelt na urenlange hitte, ga dan direct. Dat geldt zeker als je ouder bent, medicijnen gebruikt die de warmteregulatie beïnvloeden, of een hart- of nierconditie hebt.
Welke medicijnen zijn extra risicovol bij hitte
Dit weten veel mensen niet: een heel aantal gangbare medicijnen vergroot het risico op hittegerelateerde klachten. Diuretica (plastabletten), bepaalde bloeddrukverlagende middelen, antidepressiva en antihistaminica kunnen ervoor zorgen dat je lichaam minder goed afkoelt of te snel uitdroogt.
Als je hier naartoe bent verhuisd en je neemt medicijnen uit Nederland mee of laat ze hier voorschrijven: bespreek in de zomer altijd even met je Spaanse huisarts of apotheker of er aanpassingen nodig zijn. Niet elk medicijn dat in Nederland standaard is, wordt hier op dezelfde manier voorgeschreven, en de bijwerkingen bij 40 graden zijn anders dan bij 18 graden.
Hoe herken je hittestress vroeg genoeg
Hitte is verraderlijk omdat de eerste signalen op gewone vermoeidheid lijken. Hoofdpijn, dorst die je niet stilkrijgt, lichte duizeligheid. Tegen de tijd dat iemand echt in de problemen zit, is het lichaam al te ver heen.
Let op deze signalen bij jezelf of bij mensen om je heen:
- Je plast minder dan normaal, of de urine is donker - Je zweet ineens niet meer terwijl het nog steeds bloedheet is - Verwarring of traagheid bij iemand die normaal scherp is - Spierkrampen die niet verdwijnen na drinken
Bij die laatste twee: bel 112 of ga direct naar de urgencias. Wacht niet tot de volgende ochtend.
Wat een warmere zee hiermee te maken heeft
De zeewatertemperatuur heeft dit jaar records gebroken langs de Spaanse kust. Dat klinkt aangenaam als je een duik neemt, maar het heeft een directe link met het risico op zware regenbuien en DANA-situaties later in het jaar. De zee slaat warmte op, en die warmte voedt de extreme weerfenomenen die Spanje in het najaar kan treffen.
De situatie doet denken aan de aanloop naar de DANA van eind 2024, waarbij de regio Valencia zwaar werd getroffen. Experts wijzen erop dat de omstandigheden voor een vergelijkbare gebeurtenis niet zijn verbeterd. Als je aan de kust woont of in een vallei of droogdal, is het slim om te weten waar het dichtstbijzijnde evacuatiepunt is en hoe de lokale 112-app werkt. Installeer de app van je autonome gemeenschap als je die nog niet hebt.
Wat je praktisch kunt regelen
Een paar dingen die je kunt doen zonder dat het veel tijd kost:
- Controleer of je huisarts weet welke medicijnen je gebruikt en vraag of er zomergerelateerde aanpassingen nodig zijn - Sla het nummer van het lokale gezondheidscentrum op, niet alleen 112 - Als je een oudere ouder of familielid in Spanje bezoekt in de zomer: check of ze voldoende drinken en of hun woning koel genoeg is - Weet waar het dichtstbijzijnde ziekenhuis is met een spoedeisende hulp, ook als je op vakantie bent in een andere regio
Ben je recent naar Spanje verhuisd en heb je nog geen vaste huisarts gevonden via het publieke systeem? Dan is dit een goed moment om dat alsnog te regelen, zodat je bij de volgende hittegolf ergens terechtkan. Een ervaren gestor kan je helpen met de inschrijving bij het systeem als de papieren kant je tegenhoudt.
De warmere zee en de volgende winter
Het gaat niet alleen om deze zomer. De recordtemperaturen op zee verhogen de kans op nieuwe extreme weersituaties in de herfst en winter. Experts spreken over meer papeletas, meer kansen op een zware DANA. Als je in een risicogebied woont, is het geen slecht idee om met je advocaat of verzekeringsadviseur te kijken of je opstal- en inboedelverzekering waterschade door extreme regenval dekt. Niet alle polissen doen dat standaard, en de kleine lettertjes liggen er bij Spaanse verzekeraars ook dik op.
Headerfoto: Espuch Vera via Pexels | Foto: Mikhail Nilov via Pexels