Je haalt je kind op uit school en voelt aan zijn rug dat hij doorweekt is. Het is pas half vier, de zon staat nog hoog, en de klas had geen airco. Welkom in de Spaanse zomer op school.
Nieuws deze week: een analyse van recent gebouwde Spaanse scholen laat zien dat de temperaturen in klaslokalen oplopen tot meer dan 37 graden. Niet in oude gebouwen, maar in nieuw opgeleverde scholen. De oorzaak is een combinatie van slechte isolatie, grote glasgevels die de zon binnenlaten, en ventilatiesystemen die zijn ontworpen voor energiebesparing, niet voor hittebescherming.
Hoe erg is het precies?
Voor wie gewend is aan Nederlandse schoolgebouwen klinkt dit ongelooflijk, maar het is een structureel probleem in Spanje. Het land bouwt scholen op basis van normen die de temperaturen van de afgelopen decennia als uitgangspunt nemen. Die normen houden geen rekening met de opwarming die Spanje de laatste jaren steeds harder treft.
De heetste maanden voor schoolgaande kinderen zijn april, mei, juni en september. In die periodes zitten kinderen gewoon in de klas, terwijl de thermometer buiten al ver boven de 35 graden kan uitkomen. In het zuiden van Spanje, in de binnenlanden van Castilië, Extramadura of Murcia, zijn die temperaturen eerder regel dan uitzondering.
In Catalonië, Madrid en Andalusië bestaan er hitteprotocollen die scholen verplichten actie te ondernemen bij extreme temperaturen. Maar wat die actie inhoudt, verschilt. Sommige scholen passen de buitenactiviteiten aan. Andere sturen kinderen eerder naar huis. In theorie kan een school ook worden gesloten, maar dat gebeurt in de praktijk weinig.
Openbaar of privé: dat maakt verschil
Als jouw kind op een internationale of particuliere school zit, is de kans groot dat er wél airconditioning aanwezig is. Dat geldt voor veel British schools, German schools en andere internationale instellingen die gericht zijn op expats. Die scholen hebben hogere schoolgelden, maar zijn ook beter uitgerust voor het klimaat.
Op openbare Spaanse scholen is de situatie wisselend. In nieuwbouw is soms wel een klimaatinstallatie aangelegd, maar die werkt niet altijd goed of wordt niet overal gebruikt vanwege de energiekosten. In oudere gebouwen ontbreekt airco vaak volledig.
Concordanscholen, semi-privé scholen die deels door de overheid worden gefinancierd en populair zijn bij expats vanwege de combinatie van kwaliteit en lagere kosten, zitten daar tussenin. Het hangt sterk af van het gebouw en de regio.
Wat kun je als ouder doen?
Het eerste is simpelweg navragen. Vraag de school van je kind of er een hitteprotocol bestaat en wat het inhoudt. Vraag of de klassen airconditioning hebben, en zo ja, of die ook daadwerkelijk wordt gebruikt. Sommige scholen zetten de airco niet aan omdat de energierekening voor rekening van de school zelf komt en het budget krap is.
Vraag ook of de school tijden aanpast in warme periodes. Veel Spaanse scholen werken in mei en juni al met een gecomprimeerd rooster, waarbij de middag vrij is. Dat wordt het horario intensivo of jornada continua genoemd. In veel regio's is dat standaard voor de zomermaanden, maar de exacte data verschillen per gemeente en school.
Als je kind medicijnen slikt of een medische aandoening heeft die gevoeliger maakt voor hitte, meld dat dan altijd bij de school. In Spanje is de school verplicht om een medisch plan op te stellen als een kind dat nodig heeft.
Regio's waar het het hardst speelt
De problemen zijn het grootst in de binnenlandse regio's en het zuiden. Sevilla, Córdoba, Murcia en de Meseta (het centrale plateau van Spanje) zijn de warmste plekken. Maar ook in Valencia en Granada kunnen temperaturen in de klas hoog oplopen.
Aan de kust, in plaatsen als Málaga, Barcelona of Alicante, is de zeebries een lichte verzachting. Maar ook daar zijn schoolgebouwen lang niet altijd koelgehouden.
In de Canarische Eilanden en op de Balearen gelden andere omstandigheden. De temperaturen zijn er gematigder en de problemen minder extreem, al zijn ook daar klassen soms heet.
Structureel probleem, trage oplossing
De Spaanse onderwijsbonden klagen al jaren over dit probleem. Er zijn toezeggingen gedaan om nieuwbouw te verbeteren, maar verbouwen of verbeteren van bestaande scholen gaat langzaam. Budgetten zijn beperkt en de prioriteit verschilt per regio.
Dat betekent dat je als ouder voorlopig niet kunt rekenen op een snelle oplossing van bovenaf. Controleer zelf wat de situatie is op de school van je kind, en weet wat je rechten zijn als het echt te heet wordt om te werken.
Want één ding is zeker: de Spaanse zomers worden niet koeler.