25 procent. Dat is het extra tarief dat de VS in 2025 invoerde op staal en aluminium uit de EU. Voor wie in Spanje woont, klinkt dat als iets voor economen en politici. Maar de relatie tussen Washington en Madrid raakt meer aan je dagelijks leven dan je op het eerste gezicht zou denken.
Wat Spanje exporteert naar de VS
Spanje is geen kleine handelspartner van de VS. De export naar Amerika bedraagt jaarlijks zo'n 15 tot 17 miljard euro. De grootste sectoren zijn machines en voertuigonderdelen, farmaceutische producten, olijfolie, wijn en chemicaliën. Andalusië, het Baskenland en Catalonië zijn de zwaarst betrokken regio's.
Als die export duurder wordt door Amerikaanse heffingen, reageren Spaanse exporteurs op twee manieren: ze accepteren lagere marges, of ze verkopen minder. Beide zijn slecht voor de werkgelegenheid in die sectoren. En minder werk betekent minder besteding, ook in jouw buurt.
Wist je dat
Spanje is de grootste exporteur van olijfolie ter wereld. De VS is een van de grootste afzetmarkten buiten de EU. Een heffing van 25% maakt Spaanse olijfolie in Amerikaanse supermarkten direct duurder dan het Italiaanse of Griekse alternatief.
De euro-dollarkoers en jouw rekeningen
Dit is het meest directe effect dat weinig mensen zien aankomen. Handelsspanning tussen de EU en de VS zet druk op de euro. Als beleggers en markten minder vertrouwen hebben in Europese economieën, daalt de waarde van de euro ten opzichte van de dollar.
Voor wie in Spanje woont en alles in euro betaalt, lijkt dat abstract. Maar als je een pensioen of uitkering ontvangt vanuit Nederland, wisselt in Spanje en soms iets koopt dat in dollars geprijsd is, merk je het. Denk aan vluchten naar niet-Europese bestemmingen, bepaalde online aankopen, of reizen buiten de eurozone. De olieprijs is ook in dollars geprijsd op de wereldmarkt: als de euro verzwakt, betaal je aan de pomp meer, ook als de ruwe olieprijs zelf gelijk blijft.
Spaanse export naar de VS per sector (2024, indicatief)
Bron: Ministerio de Industria, Comercio y Turismo (geschatte verdeling, 2024)
Wat de Spaanse overheid doet
De Spaanse regering van Pedro Sánchez heeft een duidelijke lijn: de EU moet als blok onderhandelen, niet als individuele landen. Spanje steunt de Europese Commissie in het zoeken naar een onderhandeld akkoord met Washington, maar is ook voorstander van Europese tegenmaatregelen als dat akkoord uitblijft.
Madrid heeft daarnaast de afgelopen jaren bewust ingezet op het versterken van handelsbanden met Latijns-Amerika. Dat is niet alleen geopolitiek, het is ook economisch verstandig: als de VS moeilijker wordt als markt, zoeken Spaanse exporteurs elders. Mexico, Colombia, Brazilië. Die diversificatie dempt een deel van de klap.
Maar het lost het probleem niet op. En voor sectoren als de auto-industrie in het Baskenland of de olijfoliesector in Andalusië is er gewoon een reëel risico op omzetverlies.
De politieke relatie: koeler dan vroeger
Onder Trump is de persoonlijke relatie tussen Washington en Madrid nooit hartelijk geweest. Sánchez past politiek niet in het plaatje dat Trump prefereert, en Spanje heeft zich meerdere keren kritisch uitgelaten over het Amerikaanse buitenlandse beleid, onder meer over de situatie in Gaza en de terugtrekking uit internationale klimaatakkoorden.
Dat heeft gevolgen. Diplomatieke koelheid betekent dat er minder snel een bilateraal akkoord komt dat Spanje beschermt. Spanje is voor bescherming afhankelijk van de EU als geheel, en de EU onderhandelt langzamer dan landen die een één-op-één-relatie met Washington hebben.
Voor jou als bewoner van Spanje is dat relevant omdat het de onzekerheid verlengt. Zolang er geen akkoord is, blijft de dreiging van hogere tarieven hangen, en blijft de euro onder lichte druk staan.
Let op
Als je plannen hebt om een grote aankoop in dollars te doen, een reis buiten de EU te boeken, of geld over te maken tussen Nederland en Spanje in grotere bedragen: het loont om de wisselkoers in de gaten te houden. Zie ook dit artikel over hoe de wereldmarkt jouw dagelijkse kosten in Spanje beïnvloedt.
Wat je er zelf aan kunt doen
Weinig, direct. Maar er zijn een paar dingen die het waard zijn om in de gaten te houden. Als je regelmatig geld wisselt tussen Nederland en Spanje, kijk dan naar de koers op het moment van overmaken. Platforms zoals Wise werken met de reële wisselkoers en geven je meer grip dan een gemiddelde bank.
Als je een hypotheek hebt met een variabele rente in Spanje, is handelsonzekerheid ook relevant: die kan de ECB nopen om de rente langer stabiel te houden of juist bij te stellen als de inflatie weer oploopt door handelsverstoringen. De ECB staat momenteel op 2 procent rente, na een reeks verlagingen in 2024 en 2025. Of dat zo blijft, hangt mede af van hoe de wereldhandel zich ontwikkelt.
En als je werkt voor een bedrijf dat exporteert naar de VS, of dat toeleverancier is van zo'n bedrijf, is het slim om te weten hoe afhankelijk je werkgever is van die markt. Niet om in paniek te raken, maar om niet verrast te zijn als er ontslagen vallen of contracten niet verlengd worden.
De situatie verandert snel. De EU en de VS onderhandelen doorlopend, en akkoorden kunnen zomaar gesloten of afgebroken worden. Houd de berichtgeving bij, maar laat je er ook niet door meeslepen. Spanje heeft als economie de klappen van de vorige handelsoorlog in 2018 tot 2019 overleefd, en het land staat er nu sterker voor dan toen.