2 miljoen. Zo veel mensen maakten in de eerste twee jaar gebruik van de Spaanse Ley Trans, de wet die geslachtsregistratie op eigen verzoek mogelijk maakt. Nu wil de Partido Popular die wet terugdraaien. En dat heeft meer gevolgen dan je misschien denkt.
Wat er aan de hand is
Jaime de los Santos, vicesecretaris van het PP voor gelijkheidszaken, zei deze week dat "genderzelfbeschikking een fictie is". Het PP wil een verplicht psychosociaal rapport invoeren voordat iemand officieel van geslacht kan veranderen in de registers. Dat was precies de drempel die de Ley Trans in 2023 afschafte.
Het is geen wet geworden, niet nu. Maar het PP regeert in steeds meer autonome gemeenschappen, waaronder Madrid, Castilië-León en Valencia. In die regio's zijn de komende maanden eigen beleidswijzigingen mogelijk, ook als de nationale wet voorlopig niet verandert.
Wat dit concreet betekent als je hier woont
Voor de meeste Nederlanders en Belgen in Spanje verandert er in de dagelijkse praktijk niets direct. Maar er zijn situaties waarbij dit wel relevant is.
Heb je kinderen die transgender zijn, of heeft een gezinslid een geslachtswijziging laten registreren in Spanje? Dan is het slim om te weten in welke autonome gemeenschap je woont en welke partij daar de dienst uitmaakt. De uitvoering van de Ley Trans verschilt al merkbaar per regio.
Ben je zelf bezig met een geslachtswijziging in de officiële Spaanse registers? Dan is de boodschap: check de actuele stand van zaken in jouw regio. Gemeenschappen als Catalonië en de Baskische regio hebben eigen wetgeving die afwijkt van het nationale beleid. Een gestor of administratief adviseur kan je helpen uitzoeken welke regels op jouw situatie van toepassing zijn, zeker als er ook documenten uit Nederland of België bij komen kijken.
Wat dit zegt over de bredere politieke koers
Het debat over de genderwet is niet op zichzelf staand. Het PP positioneert zich al langer als tegenwicht voor het progressieve beleid van de Sánchez-regering. Op onderwerpen als migratie, onderwijs en nu genderrechten zie je een scherpe tegenstelling tussen nationaal beleid en wat er in de meeste grote autonome gemeenschappen gebeurt.
Voor expats is dat relevant omdat Spanje op papier één land is, maar in de praktijk sterk regionaal verschilt. Regels over zorg, onderwijs, huurwoningen en ook sociale regelgeving worden deels regionaal uitgewerkt. Wat in Barcelona geldt, geldt niet automatisch in Valencia of Madrid.
Dit is ook precies waarom politieke verschuivingen in Spanje de moeite waard zijn om te volgen, ook als je er verder buiten staat. De regio waar je woont, bepaalt mee welke rechten je in de praktijk hebt.
Wat Nederland en België hierover zeggen
Nederland en België lopen in Europa voorop op het gebied van genderwetgeving. Nederlanders kunnen al jaren hun geslacht laten wijzigen zonder medische ingreep, in België gelden vergelijkbare regels. Als je met een in Nederland of België gewijzigd paspoort in Spanje woont, dan wordt jouw officiële geslacht in principe erkend via EU-regels voor documenterkenning.
Dat verandert niet door het huidige PP-voorstel. De vraag is wel wat er gebeurt als je jouw geslacht ook in de Spaanse registers wilt laten aanpassen terwijl je hier woonachtig bent. Dat is een aparte procedure en die loopt via het Spaanse recht, niet via jouw Nederlandse of Belgische documenten.
Wat verandert er praktisch als het PP zijn zin krijgt
Als de nationale wet uiteindelijk wordt aangepast, en dat is nog niet zeker want de PP heeft geen meerderheid in het nationale parlement, dan zou de procedure voor officiële geslachtswijziging in Spanje weer een verplicht psychosociaal rapport vereisen. Dat is een traject van meerdere maanden bij een psycholoog of psychiater.
Voor wie midden in zo'n procedure zit, of die procedure overweegt, is het verstandig om nu te handelen als je dat toch al van plan was. Hoe de politieke verhoudingen zich de komende maanden ontwikkelen is onzeker. Spanje staat al een tijdje op de rand van politieke turbulentie, en vervroegde verkiezingen zijn niet uitgesloten.
Wat je nu kunt doen
Heb je vragen over jouw persoonlijke situatie, of die van een gezinslid, in relatie tot de Spaanse registers? Neem contact op met een gestor of advocaat met kennis van Spaans personen- en familierecht. Zeker als er documenten uit twee landen bij betrokken zijn, is het niet iets om op eigen houtje uit te zoeken.
Voor wie gewoon wil weten wat er politiek speelt: volg de regionale verkiezingsuitslagen en de coalitievorming in jouw autonome gemeenschap. Die bepalen in de praktijk meer dan het nationale nieuws.
Headerfoto: Nikolai Kolosov via Pexels | Foto: Kampus Production via Pexels