De meeste Nederlanders die in Spanje komen wonen sluiten gewoon een contract af bij de aanbieder die de makelaar of vorige bewoner aanraadt. Wat ze niet weten is dat ze daarmee soms honderden euro's per jaar te veel betalen, en dat de Spaanse energiemarkt heel anders werkt dan wat ze gewend zijn.
De Spaanse energiemarkt in het kort
In Spanje heb je twee soorten elektriciteitscontracten: het gereguleerde tarief (PVPC, Precio Voluntario para el Pequeño Consumidor) en een contract op de vrije markt.
Het PVPC is het overheidstarief. De prijs schommelt per uur, afhankelijk van wat stroom die dag kost op de Spaanse energiebeurs. Dat kan voordeliger zijn als je verbruik slim plant, maar ook peperduur als je net op een piekmoment de wasmachine aanzet. Het PVPC is alleen beschikbaar voor huishoudens met een aansluitvermogen van maximaal 10 kW.
Bij een vrije markt-contract spreek je een vaste of semivaste prijs af met een commerciële aanbieder. Meer zekerheid, maar niet automatisch goedkoper. Aanbieders zoals Iberdrola, Endesa, Naturgy, Holaluz en tientallen kleinere spelers concurreren op prijs en voorwaarden.
PVPC of vrije markt: wat past bij jou?
Het PVPC is interessant als je flexibel kunt leven. Goedkope uren zijn doorgaans 's nachts en in het weekend. Wie een vaatwasser, wasmachine of elektrische auto 's avonds laat of in het weekend draait, kan flink besparen.
Wie gewoon op vaste tijden leeft en geen zin heeft om op het dashboard van de energiebeurs te kijken, is vaak goedkoper af met een vast tarief op de vrije markt. Zeker als je een grotere woning hebt met een hoger verbruik.
Eén ding dat veel Nederlanders missen: in Spanje betaal je ook voor het aansluitvermogen (potencia), los van wat je daadwerkelijk verbruikt. Die vaste kosten zitten altijd in je factuur, ongeacht of je veel of weinig gebruikt. Check dus goed welk aansluitvermogen je contract vermeldt en of dat klopt met je gebruik. Te hoog ingesteld kost je onnodig geld.
Hoe vergelijk je aanbieders?
De officiële vergelijkingstool van de Spaanse overheid is de Comparador de Ofertas de Energía via de CNMC (Comisión Nacional de Mercados y la Competencia). Je vindt hem op cnmc.gob.es. Vul je verbruiksgegevens in en je ziet welke contracten voor jou het voordeligst zijn. Volledig neutraal, zonder reclamebelang.
Commerciële vergelijkingssites bestaan ook, maar die werken vaak op commissiebasis. Niet per se slecht, maar houd er rekening mee dat niet alle aanbieders erin staan.
Voor gas geldt in grote lijnen hetzelfde systeem. Niet alle regio's in Spanje hebben aardgasaansluiting, zeker niet op het platteland of in oudere woningen aan de kust. Als er geen gasaansluiting is, werk je met butaangas (bombona) of propaan, of je verwarmt elektrisch. Check dit voor je een contract afsluit.
De factuur begrijpen
Een Spaanse energiefactuur ziet er anders uit dan de Nederlandse. Je betaalt altijd drie dingen: de vaste aansluitkosten (término de potencia), het variabele verbruiksgedeelte (término de energía) en belastingen. Die belastingen zijn niet mis: er zit een elektriciteitstaks op (impuesto sobre electricidad) en bovenop alles btw (IVA) van 21%. De overheid heeft die btw tijdelijk verlaagd gehad in 2023 en 2024 vanwege de hoge energieprijzen, maar controleer altijd het actuele tarief op je eigen factuur.
Voor gas is de structuur vergelijkbaar: vaste kosten voor de aansluiting, variabele kosten voor wat je gebruikt en belastingen erbovenop.
Overstappen: is het ingewikkeld?
Minder dan je denkt. Je kunt in Spanje relatief makkelijk van aanbieder wisselen. Je sluit een nieuw contract af, de nieuwe aanbieder regelt de opzegging bij de oude. Je hoeft de netbeheerder (Endesa of een andere distributeur, afhankelijk van de regio) niet zelf te bellen. De fysieke aansluiting verandert niet, alleen wie je factuur stuurt.
Let op de opzegtermijn van je huidige contract. Sommige aanbieders rekenen een vergoeding als je voortijdig opstapt, anderen niet. Lees de kleine lettertjes voordat je tekent.
Een andere valkuil: contracten die zich automatisch verlengen. Spaar je een goed aanbod, maar vergeet je de einddatum, dan rol je automatisch door naar een duurder standaardtarief. Zet de einddatum in je agenda.
Wanneer een gestor inschakelen?
Voor het afsluiten van een energiecontract heb je normaal geen professionele hulp nodig. Maar als je net een woning hebt gekocht en de aansluiting moet worden overgezet, of als je een nieuwe aansluiting nodig hebt voor een verbouwing, kan dat ingewikkelder zijn. Dan heb je soms documenten nodig zoals een boletín eléctrico (elektrisch goedkeuringscertificaat) voordat een aanbieder je wil aansluiten. Een gestor die je wegwijs maakt in de Spaanse administratie kan je in dat geval een hoop tijd en frustratie besparen.
Als je woning nieuw is of recentelijk grondig verbouwd, check dan of er al een boletín aanwezig is. Zonder dat document krijg je soms simpelweg geen contract.
Zonnepanelen en teruglevering
Steeds meer bewoners in Spanje kiezen voor zonnepanelen. Relevant als je aan het vergelijken bent: sommige energiecontracten zijn beter geschikt voor mensen die ook terugleveren aan het net (autoconsumo). Vraag expliciet of je aanbieder autoconsumo ondersteunt en hoe de vergoeding voor teruggeleverde stroom is geregeld. Dat verschilt flink per aanbieder.
Als je overweegt zonnepanelen te laten installeren, is het verstandig om je energiecontract tegelijk te herbezien. Soms is een ander contract dan ineens veel interessanter.
Spanje en aardgas: Algerije en de prijs
Spanje is voor een groot deel van zijn aardgas afhankelijk van import, onder meer uit Algerije en via lng-terminals. De gasmarkt is de afgelopen jaren volatiel geweest, en dat heeft de prijzen voor consumenten beïnvloed. Wie een variabel gascontract heeft, merkt dat sneller dan wie een vaste prijs heeft afgesproken. Houd daar rekening mee bij je keuze.
Headerfoto: Kleison Leopoldino via Pexels | Foto: Vladimir Srajber via Pexels