Als de twee hoogste buitenlandpolitici van de EU elkaar publiekelijk tegenwerken, heeft dat gevolgen die je uiteindelijk ook in Spanje voelt. Niet morgen, maar eerder dan je denkt.
De Europese Commissie-voorzitter Ursula von der Leyen en EU-buitenlandchef Kaja Kallas trekken al weken openlijk verschillende lijnen als het gaat om de oorlog in Oekraïne, de relatie met de VS en hoe de EU zich opstelt tegenover Rusland. Kallas wil een hardere lijn. Von der Leyen manouvreert liever politiek. Het gevolg is dat Europa naar buiten toe geen eenduidige positie uitstraalt op een moment dat dat juist hard nodig is.
Wat heeft dit met Spanje te maken?
Spanje is meer dan gemiddeld afhankelijk van wat er in Brussel besloten wordt. Het land ontvangt nog altijd miljarden aan Europese structuurfondsen en herstelgelden. Als de EU intern verdeeld raakt, vertraagt de besluitvorming over die fondsen. Dat kan doorwerken in publieke investeringen, infrastractuurprojecten en subsidies waarvan ook gewone mensen in Spanje indirect profiteren.
Voor jou als expat is er nog een concreter punt: de geloofwaardigheid van EU-burgerrechten staat of valt bij een sterke Unie. Jouw recht om hier te wonen, te werken en zorg te krijgen is verankerd in Europese verdragen. Zolang de EU functioneert, is dat solide. Maar een verzwakte EU is minder daadkrachtig als het gaat om het afdwingen van die rechten, zeker als lidstaten meer ruimte nemen om eigen koers te varen.
De ruzie draait ook om geld
Een groot deel van het conflict tussen Von der Leyen en Kallas gaat over het defensiebudget van de EU. Er liggen plannen om honderden miljarden extra uit te geven aan Europese defensie. Dat geld moet ergens vandaan komen. De discussie gaat over of dit ten koste mag gaan van andere EU-budgetten, zoals het cohesiefonds waaruit arme regio's in onder meer Spanje geld ontvangen.
Spanje heeft daar belang bij. De Spaanse regering heeft in Brussel al signalen afgegeven dat ze geen defensie-uitgaven wil die ten koste gaan van regionale steun. Als die discussie escaleert door gebrek aan eenheid aan de top, kan dat de Spaanse overheidsfinanciën raken. En een krappere Spaanse begroting werkt door in alles: van de gezondheidszorg tot de huurmarkt.
Wat betekent dit voor de euro?
Een intern verdeelde EU wekt ook minder vertrouwen bij financiële markten. Dat hoeft niet direct te leiden tot een zwakkere euro, maar een langdurige patstelling in Brussel kan de munt onder druk zetten. Voor jou als Nederlander of Belg in Spanje merk je dat als je geld overboekt vanuit Nederland of als je pensioen in euro's ontvangt. Een stabiele euro is in jouw belang.
Het is een indirecte keten, ja. Maar wie een hypotheek in Spanje heeft of hier inkomen genereert, heeft er baat bij dat de Europese politiek functioneert. Een hypotheekadviseur die gespecialiseerd is in Spanje kan je helpen inschatten wat renteontwikkelingen en wisselkoersrisico's voor jouw situatie betekenen.
Spanje zelf kiest ook positie
Premier Pedro Sánchez heeft de afgelopen maanden een eigen buitenlandbeleid gevoerd dat soms haaks stond op de officiële EU-lijn, met name rond het Midden-Oosten. Spanje erkende als een van de eerste grote EU-landen de Palestijnse staat. Dat leverde frictie op met andere lidstaten.
Nu de top van de EU ook intern verdeeld is, heeft Spanje meer ruimte om eigen keuzes te maken. Of dat goed of slecht uitpakt, hangt af van welke kant het opgaat. Feit is dat Spanje politiek actiever is in Brussel dan het tien jaar geleden was, en dat heeft gevolgen voor de positie die het land inneemt bij onderhandelingen over budgetten, migratieregels en arbeidsrecht.
Wat kun jij nu concreet doen?
Direct actie ondernemen heeft weinig zin, want dit speelt zich af op een niveau waar jij als individu geen invloed op hebt. Maar er zijn wel dingen die verstandig zijn om in de gaten te houden.
Volg de discussie over het Europese meerjarenbudget, dat loopt tot 2027 en daarna opnieuw onderhandeld wordt. Als daarin grote verschuivingen komen ten nadele van Spanje, kan dat zichtbaar worden in bezuinigingen op publieke diensten.
Heb je een variabel hypotheektarief gekoppeld aan de Euribor, dan is de rente-ontwikkeling in de eurozone relevant voor je maandlasten. De ECB-besluiten worden mede bepaald door de economische stabiliteit van de EU als geheel.
En als je nog niet goed geregeld hebt wat er met je verblijfsstatus of belastingpositie gebeurt als de EU-regelgeving verandert, is dit een goed moment om dat te laten bekijken door een belastingadviseur in Spanje die bekend is met de Spaanse en Europese regels.
Headerfoto: Jonas Horsch via Pexels | Foto: Marta Branco via Pexels