Tot 34 procent. Zoveel erfbelasting kan een erfgenaam in Spanje betalen op een erfenis van een paar ton. En dat terwijl je dacht dat alles goed geregeld was.
Erfbelasting is een onderwerp dat veel Nederlanders en Belgen in Spanje voor zich uitschuiven. Begrijpelijk, want het is niet iets waar je elke dag mee bezig wilt zijn. Maar het is wel een van de onderwerpen waarbij je er echt spijt van kunt krijgen als je te laat begint.
Hoe werkt erfbelasting in Spanje?
Het eerste verschil met Nederland en België: in Spanje betaalt de erfgenaam de belasting, niet de nalatenschap zelf. Dat lijkt een techniciteit, maar het heeft praktische gevolgen. Als je samen met broers of zussen erft, betaalt iedereen apart aangifte en kunnen de tarieven per persoon verschillen.
De hoogte van de belasting hangt af van drie factoren: de waarde van wat je erft, je relatie tot de overledene, en de regio waar de overledene woonde of waar het vastgoed ligt.
Spanje hanteert vier groepen erfgenamen:
- Groep I: kinderen en kleinkinderen jonger dan 21 jaar - Groep II: kinderen en kleinkinderen van 21 jaar en ouder, ouders, grootouders en echtgenoten - Groep III: broers, zussen, ooms, tantes, neven en nichten - Groep IV: overige erfgenamen, inclusief niet-geregistreerde partners
De tarieven lopen op van 7,65 procent bij kleine erfenissen tot 34 procent bij grotere bedragen. Groep I en II hebben recht op meer vrijstellingen dan groep III en IV. Ben je geen directe familie, dan betaal je al snel een stuk meer.
Het regionale verschil is groot
Hier zit het punt dat de meeste mensen niet verwachten: Spanje heeft de erfbelasting grotendeels gedelegeerd aan de regio's. En die regio's maken er heel verschillende keuzes mee.
Madrid is de meest gunstige regio van het land. Directe erfgenamen (groep I en II) betalen daar een korting van 99 procent op de verschuldigde erfbelasting. In de praktijk betalen kinderen of partners van iemand die in Madrid woonde vrijwel niets.
Andalusië heeft de vrijstellingen de afgelopen jaren flink uitgebreid. Bij een erfenis tot 1 miljoen euro betalen directe erfgenamen inmiddels ook weinig of niets.
Maar in regio's als Asturië, Murcia of Castilla-La Mancha zijn de vrijstellingen beperkter. Daar kan de belastingrekening voor een erfenis van drie ton zomaar tienduizenden euro's bedragen.
De regio van de overledene is bepalend, niet die van de erfgenaam. Als jouw ouders in Valencia woonden, valt de erfenis onder de Valenciaanse regels. Woon jij zelf in Catalonië, dan maakt dat voor de berekening niet uit.
Wat als je ouders in Nederland wonen?
Dit is het scenario dat veel Nederlanders en Belgen in Spanje overkomt: jij woont hier, je ouders wonen nog in Nederland of België.
In dat geval ben jij als erfgenaam belastingplichtig in Spanje. Niet in Nederland. Dat klinkt vreemd, maar het is de Spaanse wet: als jij op het moment van overlijden inwoner bent van Spanje, betaal je hier aangifte over de volledige erfenis, ook als die erfenis uit Nederland of België komt.
Omgekeerd geldt ook een situatie die mensen verrast: woon jij in Nederland maar je erft een appartement aan de Costa del Sol? Dan betaal je over dat vastgoed erfbelasting in Spanje, ongeacht waar jij woont. Spanje heft namelijk ook over in Spanje gelegen vastgoed als de erfgenaam geen inwoner is.
In theorie bestaat er een Europees systeem om dubbele belasting te voorkomen, maar in de praktijk is dit niet altijd waterdicht. Laat dit controleren door een Spaanse belastingadviseur voordat je aangifte doet in meerdere landen.
De aangifte: zes maanden, met een addertje
Na een overlijden heb je in Spanje zes maanden de tijd om erfbelasting aan te geven en te betalen. Dat lijkt ruim, maar er zijn twee dingen om rekening mee te houden.
Eerste punt: je kunt uitstel aanvragen voor nog eens zes maanden, maar dat moet je binnen de eerste vijf maanden doen. Wie dat vergeet, staat ineens met zijn rug tegen de muur.
Tweede punt: de belasting moet betaald worden voordat de erfenis officieel op jouw naam staat. In de praktijk betekent dit dat je soms eerst moet betalen voordat je toegang hebt tot de erfenis zelf. Heeft de nalatenschap onvoldoende liquide middelen, dan moet jij als erfgenaam de belasting voorfinancieren. Dat kan knellen bij een erfenis die voornamelijk uit vastgoed bestaat.
Wat kun je zelf doen?
Hier zijn de drie dingen die je concreet kunt regelen:
Eerste stap: kijk waar je ouders of jijzelf wonen in Spanje. De regio maakt een groot verschil. Als je zelf kunt kiezen waar je je vestigt, is Madrid op dit punt significant gunstiger dan de meeste andere regio's.
Tweede stap: laat een Spaans testament opstellen als je vastgoed bezit in Spanje. Een Nederlands of Belgisch testament wordt in Spanje erkend onder de EU-Erfrechtverordening, maar een lokaal testament bespaart gedoe en vertraging. Je kunt als EU-burger kiezen voor het recht van jouw nationaliteit. Leg dat expliciet vast.
Derde stap: bespreek met een gestor of asesor fiscal wat de fiscale situatie is bij overlijden. Zeker als er vastgoed in het spel is, levensverzekeringsproducten of beleggingen in meerdere landen, loont het om dit vooraf door te rekenen. Wacht hier niet mee tot er iets gebeurt.
Als je ook een AOW ontvangt vanuit Spanje of van plan bent hier te blijven als gepensioneerde, is erfbelasting een van de onderwerpen die je sowieso een keer goed moet uitzoeken. Het hangt samen met je belastingstatus, of je fiscaal inwoner bent, en hoe jouw vermogen is opgebouwd.
Het is geen spannend onderwerp. Maar het is wel een van de weinige gevallen waarbij goede voorbereiding je letterlijk tienduizenden euro's kan schelen.