1250 euro. Dat is ongeveer wat een gemiddeld Spaans gezin per jaar kwijt is aan gas, licht en water (controleer de actuele bedragen bij de betreffende leveranciers, want dit verschilt sterk per regio en huishouden). Voor veel Nederlanders en Belgen die net verhuisd zijn, komt die eerste jaarafrekening toch als een verrassing. Niet omdat het zoveel duurder is dan thuis, maar omdat het systeem compleet anders in elkaar zit.
In Nederland of België regel je meestal alles in één keer bij je verhuizing: gas, water, licht, vaak zelfs internet via dezelfde aanbieder. In Spanje werkt dat anders. Hier moet je per voorziening apart op zoek, en de regels verschillen per regio en zelfs per gemeente. Wie dat niet weet, loopt al snel tegen vertraging aan, of betaalt maanden te veel omdat hij niet weet dat overstappen kan.
Elektriciteit: PVPC of vrije markt
Voor stroom in Spanje heb je in grote lijnen twee opties. Je kiest voor het PVPC-tarief (Precio Voluntario para el Pequeño Consumidor), een gereguleerd tarief waarvan de prijs elk uur verandert op basis van de groothandelsmarkt. Of je sluit een contract af op de vrije markt bij een commerciële leverancier, met een vaste prijs per kWh.
Grote namen zijn Iberdrola, Endesa, Naturgy en EDP, maar er zijn ook kleinere en vaak goedkopere spelers zoals Repsol Luz of Holaluz. Het loont om prijzen te vergelijken, want het verschil tussen aanbieders kan oplopen tot enkele honderden euro's per jaar bij een gemiddeld huishouden.
Belangrijk om te weten: als je een bestaande woning koopt of huurt, kun je vaak het contract van de vorige bewoner overnemen (cambio de titularidad), wat sneller gaat dan een nieuw contract aanvragen. Bij nieuwbouw of een woning die nooit eerder was aangesloten, moet er een nieuwe aansluiting komen, en dat kan enkele weken duren.
Voor het aanvragen van een nieuw contract heb je in de meeste gevallen nodig: je paspoort of identiteitskaart, je NIE-nummer, een Spaanse bankrekening voor de automatische incasso, en het CUPS-nummer van de woning. Dat laatste is een soort unieke code voor het elektriciteitspunt en staat op een oude rekening of is bij de vorige eigenaar of verhuurder op te vragen.
Gas: niet overal beschikbaar
Aardgas is in Spanje lang niet overal aangesloten, vooral niet in kleinere dorpen of op het platteland. Veel huizen daar werken met butaan- of propaangasflessen (bombonas), die je bij een tankstation of speciale winkel koopt en zelf aansluit. In steden en grotere kustplaatsen is een aansluiting op het gasnet wel vaak mogelijk, via dezelfde grote leveranciers als voor stroom.
Check bij aankoop of huur van een woning dus eerst of er een gasaansluiting is, en zo niet, reken dan de kosten van gasflessen of een alternatief zoals een elektrische boiler of airco voor verwarming mee in je maandelijkse budget.
Water: de gemeente of een regionaal bedrijf
Water is in Spanje meestal geregeld via de gemeente of een regionaal waterbedrijf, niet via een landelijke markt zoals bij stroom en gas. Je kunt hier dus niet shoppen tussen aanbieders. Het aanvragen van een wateraansluiting doe je rechtstreeks bij het bedrijf dat in jouw gemeente actief is, vaak te vinden via de website van je ayuntamiento (gemeentehuis).
De kosten verschillen enorm per regio. Op de Balearen en in delen van Andalusië, waar droogte een groter probleem is, liggen de tarieven doorgaans hoger dan in het noorden van Spanje. Sommige gemeenten werken bovendien met een progressief tarief: hoe meer je verbruikt boven een bepaalde drempel, hoe hoger de prijs per kubieke meter wordt. Dat is bedoeld om verspilling tegen te gaan, maar het betekent wel dat een zwembad vullen of een grote tuin besproeien in de zomer flink in de papieren kan lopen.
Wat heb je nodig om aan te sluiten
Voor elke aansluiting, of het nu gas, water of stroom is, vragen de meeste bedrijven in Spanje hetzelfde rijtje documenten: een geldig identiteitsbewijs, je NIE-nummer (het fiscale nummer dat je als buitenlander in Spanje krijgt, geen pasje op zich maar een nummer dat op een document staat), een Spaanse bankrekening voor de domiciliación bancaria (automatische incasso), en soms een kopie van het koopcontract of huurcontract als bewijs dat je recht hebt op die woning.
Heb je nog geen Spaanse bankrekening, dan loop je vast. De meeste nutsbedrijven werken namelijk niet met handmatige overschrijvingen voor de maandelijkse rekening. Het regelen van een bankrekening openen in Spanje is dus eigenlijk de eerste stap, nog voor je bij een energieleverancier aanklopt.
Internet en combi-pakketten
Steeds meer Spaanse providers, zoals Movistar, Vodafone en MásMóvil, bieden gecombineerde pakketten aan met internet, mobiele telefonie en soms ook televisie. Dat kan praktisch zijn, maar let op de duur van het contract: sommige pakketten binden je voor 12 of 18 maanden, met een boete als je eerder wilt opzeggen. Vraag altijd expliciet naar de permanencia (contractduur) voordat je tekent.
Overstappen kan, en vaak loont het
Een ding dat veel nieuwkomers niet weten: in Spanje kun je, net als in Nederland, vrij overstappen tussen energieleveranciers zonder dat dit iets kost, zolang je geen vaste contractperiode hebt afgesproken. Vergelijkingssites zoals Selectra of Tarifasgasluz geven een goed overzicht van actuele tarieven. Het loont zeker de moeite om dit na een half jaar nog eens te doen, want de markt verandert snel en nieuwe klanten krijgen vaak de scherpste aanbiedingen.
Loop je vast in het papierwerk, of twijfel je welk contract het beste bij je situatie past, dan is het geen overbodige luxe om een lokale gestor in te schakelen. Die kent de regionale verschillen en kan je helpen met de juiste aanvragen, zeker als je het Spaans nog niet vloeiend spreekt.
Headerfoto: Robert So via Pexels | Foto: Martin Lang via Pexels