Minder dan 40 liter per persoon per dag. Dat is het rantsoen dat sommige Spaanse gemeenten hebben opgelegd tijdens officiële droogtenoodstanden. Ter vergelijking: een gemiddeld persoon in Nederland gebruikt zo'n 120 liter per dag. Als je vanuit Nederland of België naar Spanje verhuist, land je in een land dat structureel anders omgaat met water. En dat heeft gevolgen voor je dagelijks leven.
Waarom is droogte in Spanje zo'n groot thema?
Spanje is het droogste land van Europa op het vasteland. Dat is geen tijdelijk probleem. Het ligt aan het klimaat, de geografie en het feit dat veel regio's historisch afhankelijk zijn van regenwater dat in reservoirs wordt opgevangen. Die reservoirs zijn kwetsbaar als de neerslag tekortschiet, en dat gebeurt steeds vaker.
In 2024 bereikte de droogte in Catalonië een historisch dieptepunt. De noodmaatregelen die de Generalitat uitriep, waren de strengste in de Spaanse geschiedenis. Tegelijk regende het in datzelfde jaar in het Baskenland en Galicië meer dan normaal. Spanje is dus geen geheel. Je kunt naast elkaar wonen en een totaal verschillende waterwerkelijkheid hebben.
Wist je dat
Spanje meer dan 1.200 reservoirs heeft, maar de vulgraad verschilt per regio enorm. In de zomer van 2024 zaten reservoirs in Andalusië soms onder de 25 procent van hun capaciteit, terwijl reservoirs in het noorden voor meer dan 80 procent gevuld waren.
Hoe de situatie per regio verschilt
Gemiddelde vulgraad reservoirs per regio (indicatief, zomer 2024)
Bron: Ministerio para la Transición Ecológica / indicatieve zomergemiddelden 2024
Andalusië en Murcia zijn structureel de droogste regio's. De Segura-rivier, die veel van Murcia van water voorziet, heeft periodes gehad waarop de doorstroming zo laag was dat sommige steden deels afhankelijk waren van aangevoerd water. In dorpen rondom Málaga en Granada zijn droogtenoodstanden uitgeroepen met expliciete verboden op het sproeien van tuinen, autowassen met een slang en het vullen van privézwembaden.
Catalonië heeft in 2023 en 2024 de zwaarste maatregelen ooit genomen. In de fase die de Generalitat 'noodsituatie' noemde, gold een verbruikslimiet van 200 liter per huishouden per dag, mochten publieke fonteinen niet lopen en was er een verbod op het vullen van zwembaden groter dan 250 kubieke meter. Die limiet werd later iets versoepeld nadat de reservoirs weer begonnen te stijgen.
Valencia en de Balearen zitten in een tussenpositie. Water is er schaarser dan in het noorden maar er is nog geen structureel noodbeleid zoals in Murcia. Wel zijn er gemeenten op Mallorca en Ibiza die in de zomer restricties opleggen, juist omdat het toerisme de vraag enorm opdrijft.
Galicië, het Baskenland en Asturië zijn relatief waterrijk. Als je in het groene noorden woont, merk je weinig van droogtemaatregelen. Maar ook daar stijgen de waterprijzen mee omdat infrastructuur overal duurder wordt.
Welke restricties kunnen jou raken
Gemeenten in droogtegebieden werken met een systeem van fases: van 'pre-alerte' tot 'noodsituatie'. Hoe strenger de fase, hoe meer er verboden wordt. In de praktijk betekent dit voor bewoners:
- Verbod op sproeien van tuinen en gazons tussen bepaalde uren of helemaal
- Verbod op het vullen van privézwembaden boven een bepaald volume
- Verbod op autowassen met een slang, alleen emmer is toegestaan
- Beperking van gebruik in horeca: restaurants mogen geen water meer automatisch aan tafel zetten
- In extreme gevallen: rantsoenering per huishouden via een dagelijkse limiet op de meter
Boetes voor overtredingen zijn er wel, maar de handhaving verschilt sterk per gemeente. Sommige gemeenten controleren actief, anderen nauwelijks. Toch is het verstandig je aan de regels te houden: in kleine dorpen val je als buitenlander nu eenmaal op.
Let op
Als je een huis koopt met een privézwembad in een droogtegevoelige gemeente, vraag dan vooraf wat de regels zijn voor het vullen ervan. In sommige gebieden is het vullen van nieuwe zwembaden al jaren verboden of alleen toegestaan met gerecycled water. Een makelaar vertelt je dit niet altijd uit zichzelf.
Wat het voor jouw waterrekening betekent
Waterprijzen in Spanje worden lokaal vastgesteld door gemeenten of waterbedrijven. Ze variëren sterk: in sommige delen van Murcia of Almería betaal je twee tot drie keer zo veel per kubieke meter als in een waterrijke gemeente in het noorden. Dat verschil is niet toevallig. In droge regio's wordt water soms ontzilt, aangevoerd via het Tajo-Segura kanaal of opgepompt uit grondwater, en dat kost meer.
Als je een huis huurt of koopt in een droge regio, is het slim om de gemiddelde waterrekening op te vragen. Zeker als je een tuin hebt, een zwembad of veel buitenruimte. De kosten kunnen in de zomermaanden flink oplopen, ook zonder restricties.
Wat je zelf kunt doen
Je kunt de droogtestatus van jouw gemeente of regio volgen via de website van het Ministerio para la Transición Ecológica (miteco.gob.es). Daar staan actuele gegevens over de vulgraad van reservoirs per stroomgebied. Het is niet het meest gebruiksvriendelijke systeem, maar het geeft je wel de feiten.
Wil je weten of jouw gemeente een actief waterplan heeft of welke fases er gelden, dan is de website van het lokale ayuntamiento het beste startpunt. In grotere steden als Sevilla, Málaga en Barcelona publiceren waterbedrijven ook directe statusupdates.
Praktisch gezien helpt het om in droge periodes vroeg in de ochtend of laat in de avond te sproeien als dat nog mag, te investeren in waterbesparende apparatuur en een regenton te plaatsen als je een tuin hebt. Kleine dingen, maar ze houden je buiten het vizier van de buren en de gemeente.