Eind juni gaan de deuren van Spaanse scholen dicht. Begin september gaan ze weer open. Daartussenin zitten bijna drie maanden zomer, en als je uit Nederland of België komt, voelt dat aanvankelijk onwerkelijk lang. Zes weken was al veel. Nu komt er dus de helft bij.
Voor kinderen is het wennen in de goede zin van het woord. Voor ouders vraagt het om planning, en soms een flinke reorganisatie van hoe je werk en gezin combineert.
Wanneer begint en eindigt de zomer precies?
De exacte data verschillen iets per regio, maar grosso modo geldt: de laatste schooldag is ergens tussen 20 en 25 juni, afhankelijk van de autonome gemeenschap. De eerste schooldag in september valt meestal tussen 4 en 12 september. Catalonië hanteert andere data dan Andalusië, en Madrid hanteert weer andere. Controleer elk jaar de kalender van de school van je kind, want die beslist uiteindelijk wat de exacte datums zijn.
Wat wel vaststaat: het zijn structureel meer dan twaalf weken. In de meeste Nederlandse en Belgische systemen is de zomer zes à zeven weken. Spanje doet het anders, al decennialang.
Hoe Spaanse gezinnen de zomer organiseren
Spaanse gezinnen zijn gewend aan dit ritme. Een deel van de oplossing zit in de uitgebreide familie: grootouders die in de buurt wonen en een groot deel van de opvang opvangen. Als jij als expat geen familie in de buurt hebt, valt die buffer weg.
Wat veel gezinnen doen, Spaans én internationaal, zijn campamentos de verano. Dat zijn zomerkampen die per week of per dagdeel te boeken zijn. Het aanbod is enorm: sport, natuur, Engels leren, muziek, zeilen, programmeren. Sommige zijn residentieel (je kind slaapt er), de meeste zijn dagkampen waar kinderen 's ochtends naartoe gaan en 's middags of 's avonds weer thuis zijn.
De prijzen lopen uiteen. Gemeentelijke kampen zijn vaak goedkoper, soms rond de 100 tot 200 euro per week. Particuliere en internationale kampen kunnen flink oplopen, zeker als er een taalprogramma of sport-specialisatie bij zit. Schrijf je vroeg in: populaire kampen in steden als Valencia, Sevilla of Málaga zitten al in februari of maart vol.
Praktische tip
Vraag bij je gemeente of het ayuntamiento naar de gemeentelijke campamentos. Die worden soms via de website of via de school van je kind bekendgemaakt, maar liggen niet altijd voor de hand. Ze zijn aanzienlijk goedkoper dan particuliere alternatieven en hebben vaak plek voor meerdere weken achter elkaar.
Werken terwijl de kinderen drie maanden vrij zijn
Dit is waar veel expat-ouders tegenaan lopen, zeker in de eerste jaren. In Nederland of België heb je als werknemer recht op vakantiedagen, maar drie maanden dekt dat in de verste verte niet. Spanje kent ook vakantiedagen, wettelijk minimaal 22 werkdagen per jaar. Dat is minder dan drie maanden.
In de praktijk verdelen veel tweeverdieners de zomer: de ene ouder neemt de eerste weken op, de andere de laatste. Daartussenin vul je aan met kampen, een bezoek van (schoon)familie uit Nederland of België, of logeerpartijen bij vrienden. Remote werken helpt ook: als je vanuit huis werkt, kun je kinderen in de ochtend naar een kamp sturen en 's middags zelf flexibel zijn.
Werken als autónomo of in een kleinere Spaanse onderneming? Dan heb je soms meer vrijheid maar ook minder structuur. De verantwoordelijkheid voor de planning ligt volledig bij jou.
Wat kinderen in de zomer meemaken
Spaanse zomers zijn gemaakt voor buiten leven. Zwembaden, zowel gemeentelijk als particulier, zijn het kloppende hart van de zomer. Gemeentelijke zwembaden (piscinas municipales) zijn goedkoop, soms een paar euro per dag of een tiental euro per maand. Ze zijn druk, maar ook een plek waar kinderen vriendschappen opbouwen met andere kinderen uit de buurt.
De hitte speelt een grote rol. In de meeste regio's is het in juli en augustus 's middags te warm om buiten te spelen. Het leven verschuift naar de ochtend en de avond. Kinderen spelen tot laat buiten, eten laat, slapen laat. Dat voelt voor Nederlandse ouders aanvankelijk raar, maar het past bij de temperaturen en bij hoe Spanje simpelweg werkt.
Let op
Hittegolven in juli en augustus kunnen gevaarlijk zijn voor jonge kinderen. Beperk buitenactiviteiten tussen 12.00 en 18.00 uur. Zorg voor voldoende water, schaduw en ventilatie. In regio's als Andalusië, Extremadura en de Meseta kunnen temperaturen weken achter elkaar boven de 38 graden uitkomen.
Het sociale ritme: laat eten, laat slapen
In de zomer verschuift het Spaanse dagritme nóg verder dan het al is. Avondeten om negen of tien uur is normaal. Terrassen zijn tot middernacht vol met families, ook met jonge kinderen erbij. Dat is geen slechte opvoeding, dat is hoe Spanje de hitte omzeilt en hoe de sociale cultuur hier werkt.
Als jij gewend bent dat je kind om half acht eet en om acht uur slaapt, botst dat in het begin. De meeste expat-gezinnen vinden na een of twee zomers hun eigen ritme: iets later dan thuis gewend, maar niet zo laat als de buren. Wat niet werkt, is proberen de Nederlandse routine volledig vast te houden terwijl je buiten 35 graden hebt en de hele straat om je heen leeft.
De overgang naar de nieuwe schooldag in september
Na drie maanden vakantie is de terugkeer naar school een overgang, niet alleen voor kinderen maar ook voor het hele gezin. Spaanse scholen starten de dag in de meeste gevallen vroeg, rond 9.00 uur, maar de eindetijden en de middagpauze verschillen enorm per school en per type onderwijs. Sommige scholen werken met een jornada continua, waarbij kinderen al rond 14.00 uur klaar zijn. Andere scholen hebben een lange middagpauze en gaan 's middags opnieuw open.
Vraag dit goed na bij de school van je kind, want het bepaalt hoe jij als ouder je werkdag indeelt. Als je dit artikel leest terwijl je nog aan het oriënteren bent over onderwijs in Spanje, lees dan ook over het Spaanse onderwijssysteem voor Nederlandse ouders.
Drie maanden zomer is in Spanje geen bijzonderheid. Het is gewoon hoe het werkt. En de meeste ouders die er een paar jaar hebben doorheen zijn, zeggen hetzelfde: het vraagt in het begin aanpassing, maar je went er snel aan. En je kinderen, die wennen er nog sneller aan.