Wie denkt dat spionage en datalekken alleen iets zijn voor techbedrijven in Silicon Valley, vergist zich. Nvidia onderzoekt momenteel zijn eigen topman Jensen Huang vanwege zijn relatie met een Chinese zakenvrouw die ervan wordt verdacht banden te hebben met inlichtingendiensten. Een spraakmakende zaak, maar het laat ook iets zien dat veel dichter bij huis komt: hoe makkelijk persoonlijke en zakelijke gegevens tegenwoordig op straat kunnen belanden, en hoe weinig mensen daar zelf grip op hebben.
Voor Nederlanders en Belgen in Spanje is dat geen ver-van-je-bed-show. Je digitale leven hier bestaat uit Cl@ve voor overheidszaken, een Spaanse bank-app, DigiD voor Nederlandse instanties, misschien een zorgverzekeraar-app en een hele reeks accounts voor energie, telefoon en gemeente. Al die systemen bevatten gevoelige gegevens: je NIE, je rekeninggegevens, je adres, soms zelfs medische informatie. En criminelen weten dat buitenlanders vaak net iets minder vertrouwd zijn met de lokale systemen, waardoor ze een makkelijker doelwit zijn.
Waarom expats vaker doelwit zijn
Het is geen toeval dat phishingmails in Spanje steeds vaker ook in het Engels of met Nederlandse en Belgische namen worden verstuurd. Oplichters spelen in op het feit dat je de taal misschien niet perfect beheerst, dat je nog niet precies weet hoe de Agencia Tributaria of de Seguridad Social normaal gesproken communiceert, en dat je daardoor sneller twijfelt of een bericht wel of niet echt is.
Veelvoorkomende trucs zijn nepmails die beweren dat je een belastingteruggave krijgt, dat je Cl@ve-account geblokkeerd wordt tenzij je direct inlogt via een link, of dat er een probleem is met je zorgpas. Je klikt, vult je gegevens in, en voor je het weet heeft iemand toegang tot je echte account.
Let op
De Agencia Tributaria, de Seguridad Social en je bank vragen nooit per e-mail of sms om je wachtwoord of volledige pincode. Krijg je zo'n verzoek, dan is het bijna altijd phishing.
Hetzelfde wachtwoord overal: de grootste fout
Een van de meest voorkomende fouten is het hergebruiken van wachtwoorden. Veel mensen gebruiken hetzelfde wachtwoord voor hun e-mail, hun DigiD, hun Spaanse bank en hun Cl@ve-account, puur omdat het makkelijker te onthouden is. Het probleem: als één van die diensten wordt gehackt, zoals regelmatig gebeurt bij kleinere websites en apps, hebben criminelen ineens de sleutel tot al je andere accounts.
Een wachtwoordmanager lost dit grotendeels op. Je hoeft dan nog maar één sterk wachtwoord te onthouden, en voor elke dienst genereer je automatisch een uniek, moeilijk te raden wachtwoord. Het kost een half uurtje om in te stellen en bespaart je potentieel maanden aan ellende met geblokkeerde rekeningen en gestolen identiteitsgegevens.
Wat te doen als je denkt dat je gegevens gelekt zijn
- Verander direct je wachtwoord bij de betrokken dienst, en bij elke andere dienst waar je hetzelfde wachtwoord gebruikte.
- Zet waar mogelijk tweestapsverificatie aan, zeker bij je bank, je e-mail en je Cl@ve-account.
- Check je bankafschriften de komende weken extra goed op onbekende afschrijvingen, hoe klein ook.
Cl@ve en DigiD: twee systemen, twee risico's
Cl@ve is je digitale sleutel tot bijna alle Spaanse overheidsdiensten: belastingaangifte, afspraken bij de Seguridad Social, soms zelfs je gemeente. DigiD blijft ondertussen gewoon werken vanuit Spanje voor je Nederlandse zaken, zolang je het actief houdt en niet te lang ongebruikt laat. Beide systemen verdienen dezelfde voorzichtigheid: gebruik ze alleen via de officiële app of website, nooit via een link uit een e-mail of sms.
Heb je twijfels over een bericht dat zogenaamd van de Spaanse belastingdienst komt, log dan niet in via de link in dat bericht. Ga zelf naar agenciatributaria.gob.es en check daar of er echt iets voor je klaarstaat. Hetzelfde geldt voor berichten over je Cl@ve-account: log in via clave.gob.es, niet via een linkje.
Je bank in de gaten houden loont
Veel Spaanse banken bieden gratis notificaties aan bij elke transactie boven een bepaald bedrag. Zet dat aan. Het kost niets en je ziet direct als er iets geks gebeurt met je rekening. Twijfel je over een vreemde afschrijving, bel dan direct je bank. Hoe sneller je het meldt, hoe groter de kans dat je het geld terugkrijgt.
Wil je meer weten over hoe je geld veilig tussen Nederland en Spanje verplaatst, dan is het artikel over Wise of Spaanse bank daarvoor een goed startpunt. En wie zich afvraagt hoe EU-regels eigenlijk precies je dagelijks leven in Spanje raken, leest dat terug in EU-beleid en je leven in Spanje.
Het Nvidia-verhaal speelt zich af op een heel ander niveau dan jouw dagelijkse digitale leven in Spanje, maar het onderliggende probleem is hetzelfde: te veel vertrouwen in systemen die eigenlijk best kwetsbaar zijn. Een paar simpele gewoontes, zoals unieke wachtwoorden en extra alertheid bij officiële mails, schelen je uiteindelijk een hoop gedoe.