Je zit op de bank met je laptop open op DigiD.nl. Belastingaangifte in Nederland, DigiGa opvragen voor je AOW, misschien nog een brief van de SVB inloggen. Je toetst je gebruikersnaam in, wacht op de code, en dan verschijnt er een melding dat je account is geblokkeerd of dat er iets niet klopt met je verificatie. Paniek, want je bent niet meer in Nederland en je hebt geen Nederlands telefoonnummer meer bij de hand.
Dit overkomt best veel Nederlanders die naar Spanje zijn verhuisd. Niet omdat DigiD stopt met werken als je emigreert, maar omdat mensen zelf iets vergeten te regelen voordat ze vertrekken. Laten we even goed uitzoeken hoe dit precies werkt, want er circuleren nogal wat misverstanden.
DigiD blijft geldig, ook in Spanje
Het eerste wat je moet weten: je DigiD vervalt niet automatisch zodra je emigreert. Je Nederlandse overheidsaccount blijft gewoon werken, ook als je permanent in Spanje woont en je zelfs uitgeschreven hebt bij de gemeente in Nederland. Veel mensen denken dat een adreswijziging naar het buitenland automatisch hun DigiD blokkeert, maar dat is niet zo. Houd je account wel actief door tijdig de juiste verificatiemethode te regelen.
Wat wel verandert is de manier waarop je inlogt. In Nederland kun je nog inloggen met alleen gebruikersnaam en wachtwoord voor sommige diensten, maar voor de meeste overheidszaken heb je tegenwoordig een extra verificatiestap nodig: een code via de DigiD-app of een sms-code op je telefoon. En dat is precies waar het vaak misgaat voor mensen die in Spanje wonen.
Als je je Nederlandse simkaart hebt opgezegd omdat je nu een Spaans nummer gebruikt, kun je geen sms-codes meer ontvangen op dat oude nummer. De DigiD-app is dan de oplossing, want die werkt via internet en niet via sms. Zorg dus dat je, voordat je je Nederlandse nummer opzegt, de DigiD-app hebt geïnstalleerd en gekoppeld aan je account. Dat kan gewoon op je telefoon in Spanje, zolang je internet hebt.
Wat als je de app nog niet had geactiveerd?
Hier loopt het bij veel mensen mis. Ze hadden altijd met sms gewerkt, zeggen hun Nederlandse abonnement op zodra ze in Spanje zitten, en komen er dan pas achter dat ze de app nodig hadden. Het probleem is dat je voor het activeren van de DigiD-app soms nog een verificatiecode nodig hebt die naar je oude Nederlandse nummer gaat, of dat je een nieuwe aanvraag moet doen die enige tijd kan duren.
Mijn advies is simpel: doe dit voordat je vertrekt of in elk geval voordat je je Nederlandse simkaart opzegt. Download de DigiD-app, activeer hem met je huidige nummer, en test of het werkt. Ben je al in Spanje en zit je vast omdat je geen toegang meer hebt tot je oude nummer, dan kun je bij DigiD.nl een nieuwe aanvraag starten. Dat gaat via een brief die naar een Nederlands adres wordt gestuurd, wat voor mensen zonder Nederlands adres een extra complicatie is. Sommige mensen gebruiken dan het adres van familie in Nederland als tussenstap.
Waarvoor heb je DigiD nog nodig als je in Spanje woont?
Best veel zaken blijven relevant, ook als je niet meer in Nederland woont. Denk aan:
De Belastingdienst, voor je aangifte inkomstenbelasting als je nog Nederlands inkomen hebt, zoals AOW, pensioen of huurinkomsten uit een woning die je hebt aangehouden. De Sociale Verzekeringsbank (SVB), voor zaken rond je AOW-uitkering, kinderbijslag als je die nog ontvangt, of vragen over je opbouw. En het UWV, mocht je nog een uitkering hebben lopen vanuit Nederland.
Voor mensen die AOW ontvangen vanuit Spanje is DigiD ook praktisch om je jaaropgave te bekijken of wijzigingen door te geven aan de SVB. Dat hebben we al eens apart uitgelegd in het stuk over AOW ontvangen vanuit Spanje, waar je ook leest hoe die betaling precies binnenkomt op je Spaanse rekening.
DigiD en de Spaanse belastingaangifte: geen verband
Een belangrijk punt om helder te maken: DigiD heeft niets te maken met je Spaanse belastingaangifte. Voor de IRPF, de Spaanse inkomstenbelasting, gebruik je Cl@ve, het Spaanse digitale identiteitssysteem. Dat is een compleet ander systeem met een andere aanvraagprocedure. We hebben eerder uitgelegd hoe je Cl@ve op tijd aanvraagt en hoe je het gebruikt zodra je in Spanje woont. Verwar de twee systemen niet: DigiD is voor Nederlandse overheidszaken, Cl@ve is voor Spaanse.
Dat betekent ook dat je, als belastingresident van Spanje, waarschijnlijk met beide systemen te maken krijgt. Cl@ve voor je Spaanse aangifte en eventuele andere Spaanse overheidszaken, DigiD voor de Nederlandse zaken die nog lopen, zoals aangifte over Nederlands inkomen of communicatie met de SVB over je AOW.
Praktische tips om problemen te voorkomen
Zorg dat je e-mailadres bij DigiD altijd actueel is, want daar krijg je meldingen over wijzigingen of verlopen van je account. Bewaar je DigiD-app op een telefoon die je blijft gebruiken, en maak niet de fout om je telefoon te wisselen zonder de app opnieuw te koppelen voordat je de oude uitschakelt.
Heb je een machtigingscode nodig, bijvoorbeeld om iemand anders in Nederland namens jou zaken te laten regelen bij de Belastingdienst, dan kan dat nog steeds worden aangevraagd, ook vanuit Spanje. Dat duurt via de post wel enige tijd, dus reken daar niet op als je haast hebt.
Loop je toch vast, bijvoorbeeld omdat je geen geldig Nederlands adres meer hebt voor een nieuwe aanvraag, dan is het soms handiger om een belastingadviseur in te schakelen die zowel de Nederlandse als de Spaanse kant van je situatie kent. Zeker als je aangifte in beide landen moet doen, kan een belastingadviseur die grensoverschrijdende ervaring heeft je een hoop administratieve hoofdpijn besparen.
DigiD werkt dus prima vanuit Spanje, zolang je vooraf de app activeert en niet vertrouwt op sms-verificatie zonder Nederlands nummer. Het is een kwestie van tijdig voorbereiden, niet van een systeem dat je in de steek laat zodra je de grens over gaat.
Headerfoto: Zulfugar Karimov via Pexels | Foto: Ketut Subiyanto via Pexels