Miguel Ángel Gallardo, de broer van premier Pedro Sánchez, is veroordeeld door de Spaanse rechter. Of toch niet? Technisch gezien is de strafrechtelijke zaak niet met een veroordeling geëindigd, maar Gallardo zelf zegt dat het niet uitmaakt. "Ze hebben al gewonnen", verklaarde hij. "We zijn sociaal veroordeeld."
Dat is een veelzeggend statement, en het vertelt je eigenlijk meer over de huidige politieke sfeer in Spanje dan over de zaak zelf.
Waar ging de zaak over?
De broer van de Spaanse premier werd ervan verdacht misbruik te hebben gemaakt van zijn familienaam om voordelen te krijgen bij lokale besturen in Extremadura. Concreet ging het om zijn werk als adviseur en de vraag of hij dingen voor elkaar kreeg die een gewone burger nooit zou krijgen. Het Openbaar Ministerie kon dat uiteindelijk niet hard genoeg maken voor een strafrechtelijke veroordeling.
Toch heeft de zaak ruim een jaar lang de Spaanse politiek vergiftigd. Oppositiepartijen, met name de PP en Vox, gebruikten de zaak stelselmatig om Sánchez als leider te ondermijnen. Niet zozeer via de rechtbank, maar via de media en het parlement.
Wat betekent "sociale veroordeling"?
Gallardo doelt op het mechanisme waarbij iemand in de publieke opinie al schuldig is verklaard voordat een rechter zich erover heeft uitgesproken. In Spanje is dat de afgelopen jaren een terugkerend patroon. Zowel linkse als rechtse politici zijn er slachtoffer van geweest.
Het probleem voor gewone mensen die hier wonen: dit soort zaken creëren een sfeer van wantrouwen in instituties. Rechters, het OM, de media en de politiek worden allemaal verdacht van partijdigheid. En dat heeft gevolgen voor hoe Spanje bestuurd wordt.
Als een premier zijn energie kwijt is aan het verdedigen van familieleden in de rechtbank en in de Tweede Kamer, komt wetgeving trager op gang. Beslissingen over huurrecht, belastingregels voor buitenlanders, de arbeidsmarkt: ze lopen vertraging op als er politieke chaos is.
Hoe stabiel is de Spaanse regering nu?
Sánchez regeert met een minderheidscoalitie en is afhankelijk van steun van regionale partijen. Die steun is fragiel. Elke nieuwe affaire, ook als het familieleden betreft, vergroot de druk op zijn positie.
De PP van Alberto Núñez Feijóo heeft al meerdere keren geprobeerd via een motie van wantrouwen de regering te laten vallen. Dat is tot nu toe niet gelukt, maar de situatie blijft gespannen.
Voor expats is dat relevant omdat politieke instabiliteit in Spanje zich vertaalt in beleidsvertraging. Nieuwe regels voor verhuurders, aanpassingen in het belastingstelsel, veranderingen in het immigratiebeleid: ze worden allemaal trager doorgevoerd als de coalitie onder druk staat.
Wat verandert er concreet na deze uitspraak?
Op korte termijn weinig. De zaak is juridisch afgerond, maar politiek gezien is het vuur niet gedoofd. Oppositiepartijen zullen blijven verwijzen naar de zaak als bewijs van een cultuur van vriendjespolitiek rondom de premier.
Sánchez zelf heeft eerder aangekondigd door te willen gaan, ook na persoonlijke aanvallen. Zijn vrouw Begoña Gómez stond ook terecht en werd eveneens niet veroordeeld. De premier presenteert dit patroon als een gecoördineerde aanval op zijn persoon en zijn familie, bedoeld om hem politiek te verzwakken.
Of dat zo is, of dat er gewoon te veel smoke was om te negeren: daar zijn de meningen in Spanje sterk over verdeeld. En die verdeling loopt dwars door buurten, kroegen en keukentafels heen.
Wat merk je hiervan als je hier woont?
Direct in je portemonnee of in je paperassen waarschijnlijk niet meteen. Maar de politieke context in Spanje heeft wel degelijk effect op de dingen die expats bezighouden.
Neem de huurmarkt. Er ligt al langere tijd wetgeving klaar om huurprijzen steviger te reguleren, maar de uitvoering verschilt per regio en loopt vertraging op door politieke strijd in Den Haag. Pardon, in Madrid.
Of neem belastingregels. Als een belastingadviseur je vertelt dat er dit jaar waarschijnlijk iets verandert in de IRPF-aangifte voor buitenlanders, dan hangt dat mede af van of de huidige coalitie de begroting erdoor krijgt. En dat is allesbehalve zeker.
Politieke onrust in Spanje is dus niet alleen binnenlands theater. Het is de context waarbinnen de regels worden gemaakt waaronder jij hier leeft en werkt.
Headerfoto: Toni.063371 - Antonio Sáez via Pexels | Foto: Masi via Pexels