De meeste Nederlanders die in of rond Madrid wonen, hebben een evacuatieplan voor brand ergens achter in hun hoofd. Wat ze niet weten: als het zover is, heb je soms minder dan twintig minuten.
In de nacht van vrijdag op zaterdag brandde Cebreros, een dorp in de provincie Ávila op zo'n 80 kilometer van Madrid, aan vier kanten tegelijk. Bewoners beschreven hoe het vuur hen omringde voordat de officiële evacuatiebevelen zelfs waren uitgevaardigd. Bijna 25.000 hectare is inmiddels verbrand door de gecombineerde branden in Madrid en Ávila. Meer dan 63.000 mensen zijn geëvacueerd of opgesloten in hun woning.
Hoe dicht zijn de branden bij populaire expat-gebieden?
De branden breiden zich uit vanuit Sierra de Gredos en de hooglanden ten westen van Madrid. Dat zijn gebieden die populair zijn bij expats die buiten de stad wonen: denk aan El Escorial, Cercedilla, Galapagar en de dorpen langs de A-6. De rook is tot in Madrid zelf zichtbaar.
Premier Sánchez zei zaterdag dat de situatie "complex blijft" en dat niemand weet hoe de wind zich gaat gedragen. Dat is niet geruststellend, want het is precies de wind die bepaalt waarheen het vuur zich verplaatst.
Waarom gaat het zo snel mis
Spanje te maken met wat brandweerlui een "generatie 5"-brand noemen. Dat is een brand die zijn eigen weersysteem creëert: het vuur wekt wind op, die het vuur verder verspreidt. Gecombineerd met de zogeheten 30-30-30-omstandigheden (temperatuur boven 30 graden, relatieve luchtvochtigheid onder 30 procent, windkracht boven 30 km/u) maakt dat preventie en evacuatie veel sneller gaat dan mensen gewend zijn. Je kunt meer lezen over wat die omstandigheden precies betekenen in ons eerdere stuk over de 30-30-30-regel en bosbranden bij Madrid.
Wat als jij in een van deze gebieden woont
Als je in een gemeente woont die grenst aan de brandgebieden, zijn er een paar concrete dingen die je nu kunt doen.
Controleer of jouw gemeente een WhatsApp-groep of SMS-alarmsysteem heeft voor evacuaties. In Spanje heet dit vaak het Plan de Emergencias Municipal. Jouw ayuntamiento (gemeente) is hiervoor de eerste bron. Sta je niet ingeschreven via de empadronamiento, dan loop je dit soort berichten letterlijk mis.
Weet waar je naartoe gaat. Spanje heeft tijdelijke opvanglocaties (puntos de encuentro) die worden aangewezen door de gemeente. Die staan niet altijd vermeld in het Engels. Zoek het nu op, niet als de lucht al rood is.
Zorg dat je de meest essentiële documenten bij de hand hebt: je Certificado de Registro de Ciudadano de la Unión (je bewijs van inschrijving als EU-burger), paspoort, zorgpas en een bewijs van je woonadres. Dat is niet overdreven; het is wat hulpverleners je vragen als je aankomt bij een opvangpunt.
En je woning dan
Veel Nederlanders en Belgen die in dit gebied wonen, hebben een Spaanse opstalverzekering afgesloten, soms via de bank bij hun hypotheek. Wat de meesten niet weten: schade door bosbrand valt in Spanje onder het Consorcio de Compensación de Seguros, een staatsfonds voor catastrofeschadevergoeding. Dat betekent dat je bij schade niet alleen bij je eigen verzekeraar aanklopt, maar ook bij het Consorcio een claim kunt indienen.
De exacte dekking hangt af van je polis en of de schade officieel is aangemerkt als "catástrofe natural". Controleer dit met een advocaat of juridisch adviseur die bekend is met Spaans verzekeringsrecht, want de interpretatie van schadegevallen verschilt per situatie en verzekeraar.
Huurders versus eigenaren
Huur je een woning in een van de getroffen gebieden? Dan ben je afhankelijk van wat je verhuurder heeft geregeld. Als jouw huurwoning onbewoonbaar wordt door brand, heb je in principe het recht de huurovereenkomst te ontbinden zonder boete, maar de wet geeft hier niet altijd automatisch uitsluitsel. Leg alles schriftelijk vast en bewaar alle communicatie met je verhuurder.
Ben je eigenaar en heb je een hypotheek lopen? De bank verwacht dat je verzekering dekking biedt. Als er twijfel is over wat er gedekt is of wordt, schakel dan zo snel mogelijk een professional in die je door het Spaanse schadeclaimproces kan loodsen.
Wat het verschil maakt
Cebreros laat zien hoe snel een situatie kan omslaan. Inwoners hadden geen tijd meer. De mensen die het minste schade hadden, waren niet degenen met de duurste verzekering, maar degenen die wisten waar ze naartoe moesten en die hun papieren bij de hand hadden.
Staat jouw empadronamiento nog op een oud adres? Dan krijg je gemeentelijke noodberichten mogelijk niet. Dat is iets wat je deze week kunt regelen, niet als de brand al in de buurt is.
Headerfoto: Emre Beyhan via Pexels | Foto: Vladyslav Huivyk via Pexels