90.000. Dat is het aantal mensen dat dit weekend rondom Madrid, Ávila en Toledo hun huis moest verlaten of binnenshuis moest blijven door aanhoudende bosbranden. De brand bij het San Juan-stuwmeer is op het moment van schrijven nog steeds actief, en de blusploegen concentreren zich op een van de grotere waterbekkens ten westen van Madrid.
Voor Nederlanders en Belgen die in dit deel van Spanje wonen, is dit niet het moment om af te wachten. Hier is wat je nu moet weten.
Evacuatie én confinamiento: twee verschillende situaties
Veel mensen kennen evacuatie: je moet weg. Maar de Spaanse autoriteiten kennen ook confinamiento, wat inhoudt dat je je woning juist niet mag verlaten. Dit klinkt tegenstrijdig, maar het wordt opgelegd wanneer de rook zo dicht is dat bewegen gevaarlijker is dan binnenblijven.
Tijdens dit weekend zijn beide maatregelen toegepast in gemeenten rondom de brandhaard. Voor expats die dit voor het eerst meemaken, is het verwarrend. Houd het onderscheid in gedachten: evacuatie betekent vertrekken, confinamiento betekent deuren en ramen sluiten en wachten op het sein dat het veilig is.
Let op
Tijdens confinamiento moet je ook airconditioning en ventilatiesystemen uitzetten die buitenlucht aanzuigen. Rook kan anders alsnog naar binnen worden gezogen. Gebruik bij hoge rookconcentraties een FFP2-masker binnenshuis als je al last hebt van de luchtwegen.
Hoe bereiken de autoriteiten jou bij een alarm?
Dit is het punt waar veel expats kwetsbaar zijn. De Spaanse crisiscoördinatie werkt via ES-Alert, een systeem dat sms-berichten stuurt naar iedereen met een actief telefoonabonnement in het gebied. Dat werkt op basis van je fysieke locatie, niet je woonadres. Dus ook als je op vakantie bent of net toevallig in het gebied rijdt, krijg je een melding.
Maar voor gerichte noodcommunicatie vanuit je gemeente, zoals het oproepen van inwoners van een specifiek dorp of straat, werken gemeenten met hun bevolkingsregister. En dat register is het empadronamiento. Sta je niet ingeschreven, of nog op een oud adres, dan val je buiten die gerichte communicatie.
Dit is geen theorie. In de branden van dit weekend zijn meerdere dorpen pas laat bereikt omdat de communicatie haperde. De Guardia Civil ging deur tot deur in dorpen waar de communicatieapparatuur het begaf. Als je niet thuis bent en niet op het juiste adres staat ingeschreven, ontstaan gaten.
Welke apps en kanalen gebruik je nu?
Afhankelijk van je regio zijn er verschillende officiële noodkanalen:
- 112 Comunidad de Madrid: officiële app van de regio Madrid. Geeft pushmeldingen bij actieve branden, evacuatiebevelen en luchtwaliteitsmetingen.
- 112 Castilla y León: voor gemeenten in Ávila en omgeving.
- AEMET: de Spaanse meteorologische dienst. Bij extreme hitte en windkracht geeft AEMET vooraf waarschuwingen af die vaak voorafgaan aan branden.
- Lokale radio: klinkt ouderwets, maar telefoonnetwerken vallen weg bij grote incidenten. Een batterijradio of de auto-radio kan levensreddend zijn.
Sla ook het nummer van je lokale ayuntamiento op. Bij kleinere gemeenten is dat vaak het eerste loket bij een crisis, en ze spreken soms geen Engels of Nederlands.
Praktische tip
Maak een klein noodpakket klaar dat je binnen twee minuten kunt pakken: paspoort of verblijfsdocumenten, medicijnen voor een week, oplader, contant geld en een watervoorraad. Leg dit altijd op dezelfde plek in huis. Als een evacuatiebevel komt, is er geen tijd om te zoeken.
Wat als je verzekering thuis brandschade claimt?
Een bosbrand die je huis beschadigt of vernietigt valt in Spanje onder het Consorcio de Compensación de Seguros, een staatsinstelling die catastrofeschade dekt wanneer normale verzekeringen het niet doen. Dit geldt voor brand die door een natuurramp is veroorzaakt. Maar: je moet wel een actieve opstalverzekering hebben. Het Consorcio vergoedt alleen als je al verzekerd was. Heb je geen verzekering, dan val je buiten de regeling.
Controleer ook of je polis een clausule heeft over tijdelijke huisvesting als je woning onbewoonbaar is. Niet alle Spaanse verzekeringen dekken dit standaard. Als je twijfelt, bel je verzekeraar voordat een brand jouw dorp bereikt, niet erna. Meer over wat een verzekering in Spanje dekt bij bosbranden lees je in ons eerdere artikel over Bosbrand Madrid en Ávila: 100.000 evacués, wat nu.
De Castellón-lessen gelden ook hier
Eerder dit jaar woedden branden in Castellón waarbij 15.000 mensen werden geëvacueerd. De lessen uit die branden zijn pijnlijk duidelijk: expats die niet ingeschreven stonden, werden soms niet bereikt. Mensen die wel goed voorbereid waren, konden binnen tien minuten vertrekken. Wie dat niet was, verloor kostbare tijd.
De situatie in de regio Madrid is voor velen nieuws, maar de patroon is hetzelfde als in Castellón: droogte, wind, menselijke activiteit en onderschatting van de snelheid waarmee een brand zich verspreidt.
Wat de komende dagen nog van belang is
De brand bij het San Juan-stuwmeer is op het moment van publicatie nog actief. De brandweer verwacht dat het blussen nog meerdere dagen in beslag neemt, mede doordat het terrein moeilijk bereikbaar is. De Spaanse meteorologische dienst heeft voor komende dagen opnieuw hoge temperaturen en lage luchtvochtigheid voorspeld in Centraal-Spanje.
Als je in de omgeving van Madrid, Ávila of Toledo woont: ga er niet van uit dat het de goede kant opgaat zodra je de helikopters hoort. Hou de officiële kanalen bij, en heb een plan klaar voor het geval de situatie snel verslechtert.