Twee aanklachten. Dat is waarvoor de vrouw van premier Pedro Sánchez, Begoña Gómez, zich voor een volksjury moet verantwoorden. De Audiencia Provincial de Madrid heeft besloten dat de zaak over vermeend misbruik van invloed en commerciële corruptie gewoon doorgaat. En dat is niet niks, want dit raakt direct aan de politieke stabiliteit in Spanje. Die stabiliteit heeft een prijs.
Wat is er eigenlijk aan de hand
Gómez wordt ervan verdacht haar positie als partner van de premier te hebben gebruikt om gunsten te verkrijgen voor een bedrijf waarbij ze betrokken was. De rechtbank in Madrid heeft nu bepaald dat de zaak niet wordt geseponeerd, maar voor een jurado populaire komt, een volksjury, vergelijkbaar met het Anglo-Amerikaanse systeem maar in Spanje vrij zeldzaam.
Dat die zaak doorgaat terwijl het Europese Hof van Justitie tegelijkertijd de amnestiewet rond Puigdemont goedkeurde, zorgt voor een bijzondere week in Spaans politiek nieuws. Twee rechtbankuitspraken, twee compleet tegenovergestelde politieke effecten.
Sánchez verliest slagkracht. Wat betekent dat voor beleid
Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen of er belasting betalen, is de vraag niet of Gómez schuldig is. De vraag is wat politieke instabiliteit doet met het beleid dat jou raakt.
Spanje heeft al tijden een minderheidsregering. Sánchez heeft bij vrijwel elke begroting de steun nodig van regionale partijen. Als de druk op zijn kabinet toeneemt door deze rechtszaak, wordt het lastiger om belastingwetgeving, huurregulering of sociale premies door het parlement te loodsen. Dat raakt expats op drie manieren.
Eerste: de vermogensbelasting en het Impuesto de Solidaridad de las Grandes Fortunas, de tijdelijke solidariteitsheffing die inmiddels al meerdere jaren is verlengd, staan onder permanente politieke druk. Of die heffing ook na 2026 blijft gelden, hangt af van coalitieakkoorden die nu al wankel zijn. Een belastingadviseur in Spanje die jouw situatie goed kent, kan je vertellen of je nu al rekening moet houden met scenarioplanning voor de komende jaren.
Tweede: de huurmarkt. Er liggen plannen voor aanscherping van de Ley de Vivienda, maar die hebben steeds vertraging opgelopen. Als het kabinet verder onder druk staat, is de kans kleiner dat er snel nieuwe regelgeving doorkomt, wat voor huurders nadelig kan zijn, maar voor eigenaren tijdelijk rust geeft.
Derde: de begroting van 2026 is al controversieel. Als Sánchez afgeleid is door binnenlandse politieke crises, is de kans groter dat belastingwijzigingen die expats raken, denk aan de IRPF-schijven of de behandeling van buitenlands pensioeninkomen, uitgesteld of afgezwakt worden. Goed nieuws of slecht nieuws hangt af van wat er precies op tafel ligt.
De jurado popular: waarom dat relevant is
Spanje kent het systeem van de volksjury, jurado popular, al sinds 1995, maar het wordt zelden ingezet. Het is wettelijk verplicht bij bepaalde ernstige misdrijven, zoals moord, maar voor een corruptiezaak is het uitzonderlijk. Dat de rechter hier toch voor kiest, geeft aan hoe zwaar de aanklacht formeel wordt gewogen.
Een volksjury bestaat in Spanje uit negen leden. Zij beoordelen de feiten; de rechter past vervolgens het recht toe. De procedure duurt gemiddeld langer dan een gewone strafzaak. Dat betekent dat deze zaak waarschijnlijk niet voor de Spaanse parlementsverkiezingen, die uiterlijk in 2027 gehouden moeten worden, is afgerond. Sánchez moet dus politiek functioneren terwijl de zaak hangt.
Wat merk jij er concreet van als expat
Direct, op dit moment: weinig. Je belastingaangifte verandert niet, je empadronamiento ook niet.
Maar als je vastgoed bezit, overweegt te kopen, of als autónomo werkt in Spanje, dan geldt: politieke onrust in Madrid vertaalt zich vroeg of laat in beleid dat verandert, uitgesteld wordt of juist versneld doorgevoerd wordt om steun te kopen bij coalitiepartners.
Het is ook goed om te snappen hoe het Spaanse systeem werkt. Rechters hier hebben meer zelfstandige bevoegdheid dan in Nederland of België. De zaak gaat door ondanks politieke druk, dat is op zichzelf een signaal dat de rechtsstaat functioneert, ook als je het inhoudelijk oneens bent met de aanklacht of het politieke kleur ervan.
Waar je op kunt letten de komende maanden: hoe reageert de aandelenmarkt op politieke turbulentie. De Ibex-35, de Spaanse beursindex, is gevoelig voor binnenlandse politieke onzekerheid. Als je spaargeld of een pensioenportefeuille in Spanje aanhoudt, is het slim om dat in de gaten te houden.
Wat kun je nu doen
Als je je belastingsituatie in Spanje nog niet hebt laten doorlichten, is dit een goed moment. Niet vanwege deze specifieke rechtszaak, maar omdat politieke wisselingen in Spanje historisch gezien snel tot fiscale veranderingen leiden. De belastingdruk op buitenlandse vermogens, de behandeling van pensioen uit Nederland of België, de hoogte van de autonomo-bijdragen: dit zijn allemaal zaken die afhangen van politieke keuzes die in Madrid worden gemaakt.
Een goede gestor of belastingadviseur kan je helpen om je situatie nu te beoordelen en je voor te bereiden op scenario's die realistisch zijn. Dat is geen paniekactie. Het is gewoon slim als je hier woont en hier belasting betaalt.
Headerfoto: Osviel Rodriguez Valdés via Pexels | Foto: Mikhail Nilov via Pexels