De meeste mensen die in Spanje willen werken voor zichzelf weten dat je autonomo kunt worden. Wat ze niet weten is dat je al op dag één meebetaalt aan de sociale zekerheid, ook als je nog geen cent hebt verdiend.
Dat is precies waar het vaak misgaat. Iemand verhuist naar Spanje, begint als freelancer of zelfstandig ondernemer, en denkt dat het net zo werkt als het zzp-schap in Nederland. Geen omzet, geen gedoe. In Spanje werkt het anders, en dat verschil kan je flink wat geld kosten als je het niet van tevoren weet.
Wat autonomo precies is
Autonomo is de Spaanse term voor zelfstandig ondernemer. Het klinkt als een één-op-één vertaling van zzp'er, maar dat is het niet. Het grootste verschil zit in de sociale premie, die in Spanje RETA heet (Régimen Especial de Trabajadores Autónomos). Die premie betaal je maandelijks aan de Seguridad Social, los van hoeveel je die maand hebt verdiend.
Heb je in januari helemaal niets gefactureerd? Dan betaal je toch gewoon je RETA-premie. Dat is wezenlijk anders dan in Nederland, waar je als zzp'er geen vaste maandelijkse afdracht hebt zolang je geen winst maakt.
Wat het je kost
Sinds een paar jaar werkt het RETA-systeem met premies gebaseerd op je geschatte netto-inkomen. Je geeft bij aanmelding (of bij je jaarlijkse herziening) een inschatting van je maandelijkse winst, en daar hoort een vaste premie bij. Hoe hoger je geschatte inkomen, hoe hoger de premie.
Voor de laagste inkomensschijven ligt de premie op zo'n 200 euro per maand, voor hogere inkomens kan dat oplopen tot ruim 500 euro per maand. De exacte bedragen en schijven wijzigen regelmatig, dus check de actuele tabellen altijd op seg-social.es of vraag het na bij een gestor voordat je je aanmeldt.
Er is wel een gunstige regeling voor startende zelfstandigen: de zogeheten tarifa plana. Daarmee betaal je de eerste maanden een flink verlaagd bedrag, vaak rond de 80 euro per maand, voordat je overgaat naar het normale tarief. Ook deze regeling en de looptijd ervan kunnen veranderen, dus vraag bij aanmelding expliciet naar de actuele voorwaarden.
Waarom dit zo belangrijk is om vooraf te weten
Stel je begint als freelance vertaler, fotograaf of consultant in Spanje. De eerste maanden heb je misschien nog weinig klanten. In Nederland zou dat betekenen dat je simpelweg geen belasting en premies afdraagt over iets wat je niet hebt verdiend. In Spanje loopt die RETA-premie gewoon door, elke maand, ook als je omzet nul is.
Dat betekent dat je bij de start van je onderneming in Spanje een buffer nodig hebt. Niet alleen voor levensonderhoud, maar specifiek om die maandelijkse premie te kunnen betalen terwijl je klantenkring nog aan het opbouwen bent.
Een ander punt waar mensen vaak van schrikken: de RETA-premie staat los van de belasting die je aan het einde van het jaar betaalt over je winst (de IRPF-aangifte). Het zijn twee aparte verplichtingen. Je betaalt dus én elke maand premie, én jaarlijks inkomstenbelasting over wat je daadwerkelijk hebt verdiend.
Wat autonomo je wel oplevert
Die maandelijkse premie is niet voor niets. Als autonomo bouw je via RETA recht op een aantal belangrijke voorzieningen, zoals toegang tot de publieke zorg, een mogelijke uitkering bij arbeidsongeschiktheid, en het opbouwen van pensioenrechten in Spanje. Hoe hoger je premie, hoe hoger doorgaans ook de uitkeringen waar je recht op hebt.
Voor wie van loondienst naar zelfstandig ondernemerschap overstapt, is het dus niet alleen een kostenpost. Het is ook een vorm van sociale zekerheid die je anders zelf (en vaak duurder) bij een privéverzekeraar zou moeten regelen.
Wanneer je moet opletten
Een paar concrete situaties waarin het misgaat:
Je werkt parttime als freelancer naast een baan in loondienst. Ook dan kun je verplicht zijn om je als autonomo te registreren, afhankelijk van hoe regelmatig en structureel je die freelance-inkomsten hebt. De regels hiervoor zijn niet altijd zwart-wit, dus laat dit beoordelen door een gestor of belastingadviseur voordat je ergens in verzeild raakt zonder dat je het wist.
Je bent net verhuisd vanuit Nederland en start meteen een eigen bedrijf. Dan moet je niet alleen je autonomo-registratie regelen, maar ook nadenken over waar je eigenlijk belastingplichtig bent. Dat hangt niet alleen af van het aantal dagen dat je in Spanje verblijft, maar ook van waar je economische middelpunt ligt en waar je gezin woont. Twijfel je hierover, vraag dit dan na bij een belastingadviseur voordat je de knoop doorhakt.
Je verwacht een wisselend inkomen, bijvoorbeeld als zzp'er met pieken en dalen. Dan is het slim om je geschatte inkomen niet te hoog in te schatten bij aanmelding, want een te hoge inschatting betekent onnodig hoge maandelijkse premies. Je kunt je inschatting een aantal keer per jaar aanpassen, dus houd dat in de gaten.
Hoe je het slim aanpakt
Veel Nederlanders en Belgen die als autonomo beginnen, onderschatten de administratieve kant. Je moet niet alleen je RETA-premie op tijd betalen, maar ook ieder kwartaal btw-aangifte doen en jaarlijks je IRPF-aangifte indienen. Mis je een deadline, dan volgen er boetes.
Het is daarom geen overbodige luxe om vanaf de start een gestor in te schakelen die je administratie en aangiftes bijhoudt. De kosten daarvan (vaak tussen de 50 en 100 euro per maand) wegen meestal ruimschoots op tegen de boetes en gemiste aftrekposten die je anders misloopt.
Overweeg je de stap naar zelfstandig ondernemerschap in Spanje, reken dan vooraf goed uit wat de maandelijkse RETA-premie je gaat kosten, en hou rekening met een buffer voor de eerste maanden. Het verschil met het Nederlandse zzp-schap is groter dan de meeste mensen vooraf verwachten, en dat is precies waarom het de moeite waard is om dit vooraf goed uit te zoeken met iemand die de Spaanse regels kent. Kijk voor hulp bij deze en andere stappen ook eens op het overzicht van professionals die Nederlanders en Belgen in Spanje kunnen bijstaan.
Headerfoto: iam hogir via Pexels | Foto: Kampus Production via Pexels