Veel mensen denken dat hun AOW gewoon vanzelf doorloopt zodra ze verhuizen naar Spanje. Dat klopt voor een deel: de uitkering stopt niet omdat je buiten Nederland woont. Maar automatisch gaat er bijna niets. Je moet het zelf doorgeven, zelf bijhouden en soms zelf achter geld aanbellen dat gewoon van jou is.
AOW is een opbouwuitkering die je via de Sociale Verzekeringsbank (SVB) krijgt, gebaseerd op de jaren dat je in Nederland verzekerd was. Verhuis je naar Spanje, dan blijft dat recht gewoon bestaan. Het maakt voor de hoogte van je AOW niet uit of je in Rotterdam of in Alicante woont. Wat wel verandert, is de manier waarop alles geregeld moet worden.
Geef je verhuizing meteen door aan de SVB
Zodra je emigreert, moet je dat melden bij de SVB. Dat doe je los van de aangifte bij de gemeente in Nederland en los van je inschrijving in Spanje. De SVB wil weten waar je woont, want dat kan gevolgen hebben voor toeslagen die aan je AOW gekoppeld zijn, zoals de AOW-toeslag voor een jongere partner. Die toeslag is voor nieuwe gevallen al afgeschaft, maar als je hem al ontving, gelden er andere regels zodra je buiten Nederland woont.
Vergeet je die melding, dan loop je het risico dat betalingen stokken of dat je achteraf moet bewijzen waar je al die tijd gewoond hebt. Dat is vervelend uitzoekwerk, zeker als je de brieven van de SVB niet meer op je oude Nederlandse adres ontvangt.
Je AOW komt op een buitenlandse rekening
De SVB maakt je AOW maandelijks over, ook als je in Spanje woont. Je kunt kiezen of je dat geld op een Nederlandse rekening wilt ontvangen of rechtstreeks op een Spaanse rekening. Veel mensen kiezen voor de Spaanse rekening omdat ze toch in euro's leven en lokale kosten betalen. Let wel op de overboekingskosten en de wisselkoersen als je toch af en toe geld tussen de twee landen verplaatst, dat kan flink schelen op jaarbasis.
Wil je een rekening openen in Spanje, dan vraag je daarbij meestal ook je NIE aan, het fiscale nummer dat je nodig hebt voor zo ongeveer alles in Spanje, van een simkaart tot een huurcontract. Als EU-burger registreer je je daarnaast via het Certificado de Registro de Ciudadano de la Unión, niet via een TIE, die is alleen bedoeld voor niet-EU-burgers. Twijfel je over de juiste volgorde van stappen bij emigratie, bijvoorbeeld rond inschrijven bij het Nederlandse consulaat, dan is dat een handig startpunt.
Het levensbewijs: één van de meest gemiste stappen
Een aantal keer per jaar stuurt de SVB een levensbewijs, een formulier waarmee je bevestigt dat je nog in leven bent en nog op het opgegeven adres woont. Dat moet je op tijd invullen en terugsturen, soms met een handtekening die gelegaliseerd moet worden door de gemeente of het consulaat. Doe je dat niet, dan kan de SVB je betaling tijdelijk stopzetten tot het bewijs binnen is.
Veel mensen die in Spanje wonen, missen deze brief gewoon omdat hij naar een verkeerd adres gestuurd wordt of ergens tussen de Spaanse post verdwijnt. Zorg dus dat je adres bij de SVB altijd klopt, en check zelf regelmatig je digitale berichtenbox via Mijn SVB, zodat je niet afhankelijk bent van papieren post die onderweg kwijtraakt.
Belasting over je AOW: niet automatisch in Nederland
Hier gaat het vaak mis in de hoofden van mensen. AOW is in principe belast in het land waar je woont, dus in Spanje, als je daar fiscaal inwoner bent. Nederland houdt meestal geen belasting meer in zodra je als niet-inwoner geregistreerd staat, maar dat hangt af van je persoonlijke situatie en van het belastingverdrag tussen Nederland en Spanje. Dat verdrag is een afspraak tussen de twee landen zelf, niet iets waar Europese regelgeving over gaat.
Of je AOW in Spanje belast wordt via de IRPF, de Spaanse inkomstenbelasting, hangt af van hoeveel tijd je er doorbrengt en waar je sociale en economische leven zich afspeelt. De 183-dagenregel is daarbij een indicatie, geen keiharde grens. Spanje kijkt ook naar waar je partner en gezin wonen en waar je economisch middelpunt ligt. Twijfel je over je fiscale status, laat dit dan nakijken door een belastingadviseur die bekend is met het verdrag tussen Nederland en Spanje. Dit is precies het soort dossier waarin kleine foutjes je jaren later geld kunnen kosten.
Wat als je een deel van je AOW-jaren in Spanje hebt opgebouwd
Heb je niet je hele werkzame leven in Nederland gewoond en gewerkt, dan bouw je ook niet een volledige AOW op. Voor elk jaar dat je niet verzekerd was tussen je vijftiende en je AOW-leeftijd, mis je een deel van het volledige bedrag; controleer de actuele opbouwpercentages bij de SVB. Heb je in Spanje ook pensioenrechten opgebouwd via de Seguridad Social, dan kan het zijn dat je straks AOW uit Nederland combineert met een Spaans pensioen. Deze twee regelingen lopen los van elkaar en moet je allebei apart aanvragen bij de juiste instantie, de SVB voor AOW en de Seguridad Social voor het Spaanse deel.
Check je gegevens voordat je AOW-leeftijd ingaat
Het is slim om ruim voor je AOW-leeftijd al bij de SVB na te vragen hoeveel jaren je hebt opgebouwd en of je gegevens kloppen. Dat kan via Mijn SVB of telefonisch. Zo voorkom je verrassingen op het moment dat je het geld het hardst nodig hebt. Voor praktische vragen over je administratie in Spanje, van bankzaken tot de juiste formulieren, kun je altijd terecht bij een van de professionals die Nieuws uit Spanje aanbeveelt op de overzichtspagina met professionals.
Headerfoto: Abhishek Navlakha via Pexels | Foto: https://kaboompics.com/ via Pexels