Je AOW wordt gewoon overgemaakt. Maar waar je belasting betaalt, dat is een ander verhaal. Voor veel Nederlanders in Spanje is dat het moment waarop het ingewikkeld wordt.
Nederland houdt loonheffing in, maar dat klopt misschien niet
De SVB (Sociale Verzekeringsbank) betaalt je AOW uit. Standaard houden ze loonheffing in, alsof je nog in Nederland woont. Maar als je fiscaal resident bent in Spanje, dan is Spanje het land dat belasting mag heffen over je AOW. Niet Nederland.
Dat staat zo in het belastingverdrag tussen Nederland en Spanje. AOW valt onder de categorie sociale zekerheidsuitkeringen, en die zijn belastbaar in het woonland. Dus als je in Spanje woont en daar je belastingaangifte doet: Spanje mag heffen, Nederland niet.
Het gevolg is dat je een ontheffing moet aanvragen bij de Belastingdienst in Nederland. Dat doe je via een formulier van de SVB. Zonder die ontheffing houdt de SVB gewoon loonheffing in, ook als je daar geen recht op heeft. Je kunt het terugkrijgen via een Nederlandse aangifte, maar dat is werk dat je jezelf kunt besparen.
Hoe vraag je die ontheffing aan
Je vraagt een vrijstelling loonbelasting aan via de SVB (svb.nl). De SVB stuurt een verklaring aan de Belastingdienst. Als die goedgekeurd is, betaal je geen Nederlandse loonheffing meer over je AOW.
Let op: dit verandert niets aan je fiscale verplichtingen in Spanje. Je bent als Spaans resident verplicht om je AOW op te geven in je Spaanse belastingaangifte (IRPF). Dat geldt ook als het om een relatief klein bedrag gaat.
Wat betaal je dan in Spanje
Je AOW telt in Spanje mee als gewoon inkomen. Het wordt opgeteld bij je andere inkomsten: een eventueel aanvullend pensioen, huurinkomsten, of rente op spaargeld. Spanje werkt met progressieve belastingtarieven. In 2024 begon het laagste tarief op 19 procent en liep het op tot 47 procent voor hogere inkomens. Die percentages gelden voor de som van je inkomsten, niet alleen voor je AOW.
De exacte belastingdruk hangt af van je totale inkomen en je persoonlijke situatie. Er zijn aftrekposten voor mensen boven de 65 en 75 jaar, en voor mensen met een laag inkomen. Maar de details hiervan kunnen per regio verschillen in Spanje, want de autonome gemeenschappen mogen een deel van de belastingtarieven zelf bepalen.
Een belastingadviseur die in Spanje werkt met Nederlandse expats kan uitrekenen wat jouw concrete situatie betekent. Dat is zeker de moeite waard als je naast AOW ook een aanvullend pensioen of huurinkomsten hebt.
En als je ook een bedrijfspensioen hebt
Daar ligt een belangrijk verschil. AOW valt als gezegd in het woonland. Maar een pensioen dat je hebt opgebouwd via je vroegere werkgever, een zogenoemd bedrijfspensioen of ABP-pensioen, kan onder een andere regel vallen.
Als dat pensioen is opgebouwd bij de overheid of een overheidsgerelateerde instelling (zoals het onderwijs, de politie of de zorg), dan heeft Nederland het recht om daarover belasting te heffen. Dat staat ook in het belastingverdrag. Je kunt dan in twee landen aangifte doen: Spanje voor je AOW, Nederland voor je overheidspensioen.
Bij een gewoon bedrijfspensioen via een private werkgever geldt doorgaans weer: woonland heft. Maar de grenzen zijn soms grijs, en het verdrag heeft uitzonderingen. Controleer dit altijd met een adviseur die het verdrag kent.
Je bent fiscaal resident in Spanje: wanneer precies
Spanje beschouwt je als fiscaal resident als je meer dan 183 dagen per jaar in Spanje verblijft. Maar dat is niet de enige factor. Spanje kijkt ook naar waar je economische belangen liggen, en waar je gezin woont. Het is dus niet zo dat je zeker niet belastingplichtig bent in Spanje als je net onder de 183 dagen blijft.
Als je twijfelt of jij fiscaal resident bent in Spanje, is dat iets om serieus uit te zoeken. De gevolgen voor je belastingaangifte zijn groot.
Praktisch: wat moet je regelen
Dit zijn de stappen voor iemand die in Spanje woont en AOW ontvangt:
- Vraag bij de SVB een vrijstelling loonbelasting aan, zodat Nederland geen belasting meer inhoudt op je AOW - Geef je AOW op in je Spaanse belastingaangifte (IRPF, Modelo 100) - Check of je naast AOW ook andere inkomsten hebt die anders belast worden - Controleer of je voor het S1-formulier in aanmerking komt als je zorg via Nederland wilt regelen. Dat heeft niets met belasting te maken, maar hangt wel samen met je status als AOW-ontvanger
De SVB heeft ook een aparte afdeling voor mensen die in het buitenland wonen: SVB Kantoor Buitenland. Die kan je helpen met de eerste stappen rondom de vrijstelling.
Dubbele belasting: hoe zit dat
Het belastingverdrag tussen Nederland en Spanje regelt dat je over hetzelfde inkomen niet twee keer belasting betaalt. Maar het verdrag werkt alleen als je het actief gebruikt. Als jij niets aanvraagt en geen vrijstelling regelt, dan houdt Nederland gewoon in en betaal je in Spanje ook. Je kunt het terugkrijgen, maar dat kost tijd en papierwerk.
Het belastingverdrag Nederland en Spanje is eerder in deze nieuwsbrief uitgebreid uitgelegd. De AOW-situatie is daar een concreet onderdeel van.
Headerfoto: SHVETS production via Pexels | Foto: MART PRODUCTION via Pexels