Moreno heeft zijn absolute meerderheid verloren in Andalusië. De Partido Popular blijft wel de grootste partij, maar moet nu onderhandelen met Vox om een werkende meerderheid te vormen. Voor binnenlandse politici is dit een hoofdpijndossier. Voor jou als Nederlander of Belg in Andalusië is het goed om te weten wat dit de komende maanden concreet kan betekenen.
Wat er is gebeurd
Bij de regionale verkiezingen in Andalusië verloor de PP vijf zetels ten opzichte van de vorige verkiezingen, waarbij ze wel een historische absolute meerderheid hadden behaald. Nu is die meerderheid weg. Vox is als derde partij nodig om een coalitie of gedoogconstructie op poten te zetten. Vox heeft al laten weten dat ze die steun niet zomaar cadeau geven. De onderhandelingen starten vanuit een positie waarbij Vox duidelijk invloed zal opeisen op beleid.
De PSOE beleefde een historisch slechte avond onder lijsttrekker María Jesús Montero, die er niet in slaagde de linkse oppositie te versterken. Links staat in Andalusië buitenspel.
Wat Vox traditioneel eist
Vox heeft in andere Spaanse regio's laten zien welke prioriteiten ze stellen als ze regeringssteun verlenen. Denk aan het terugdraaien of blokkeren van progressieve sociale wetgeving, kritiek op publieke omroepen en cultuursubsidies, een harde lijn op migratie, en scepsis tegenover klimaatmaatregelen en subsidies voor hernieuwbare energie.
Concreet voor Andalusië kan dat betekenen: minder ambitie op het gebied van sociale huurwoningen, druk op het zorgbudget, en weinig beweging op huurdersbescherming. Dat zijn precies de onderwerpen die voor expats relevant zijn.
Zorg: Andalusië heeft zijn eigen zorgbudget
Het Servicio Andaluz de Salud (SAS) wordt gefinancierd en aangestuurd vanuit de regio, niet vanuit Madrid. De kwaliteit en beschikbaarheid van publieke zorg in Andalusië hangt dus direct af van de politieke keuzes die in Sevilla worden gemaakt.
Onder vorige rechtse coalities zijn er al bezuinigingen geweest op het aantal consultas en op personeel in dunbevolkte gebieden. In de praktijk merkten mensen dat buiten de grote steden de wachttijden toenamen en huisartsenpraktijken minder bereikbaar werden.
Als je gebruik maakt van de publieke zorg via je tarjeta sanitaria, en zeker als je niet in Málaga, Sevilla of Granada woont maar in een kleiner dorp of op het platteland, is dit iets om in de gaten te houden. Er verandert nu niets van de ene op de andere dag, maar structurele bezuinigingen werken wel door.
Wie een private verzekering heeft via een aanbieder als Sanitas, Adeslas of Asisa merkt hier minder van. Maar let op: zelfs private polissen werken in Spanje samen met publieke faciliteiten voor bepaalde behandelingen en spoedzorg.
Huurmarkt: weinig huurdersbescherming te verwachten
Andalusië heeft ook onder de huidige PP-regering al weinig gedaan met de nationale huurwetgeving die Madrid wilde doordrukken. In een coalitie met Vox wordt dat er niet beter op. Vox is principieel tegen huurmaxima en huurdersrechten die ten koste gaan van eigenaren.
Wat betekent dit voor jou? Als je nu huurt in Andalusië, geldt je huidige contract gewoon. De wet verandert niet van de ene op de andere dag. Maar wie binnenkort een nieuwe huurwoning zoekt in steden als Málaga, Sevilla, Granada of de Costa del Sol, kan niet rekenen op overheidsinterventie in de markt. Prijzen worden bepaald door vraag en aanbod, en de vraag is hoog.
Een realistisch beeld: een appartement van 80 vierkante meter in het centrum van Málaga gaat nu al snel voor 1.200 tot 1.600 euro per maand. Onder dit politieke klimaat is er weinig reden om te verwachten dat dat anders wordt.
Woningkoop: wat verandert er?
Voor wie koopt verandert er op korte termijn weinig. De hypotheekmarkt wordt bepaald door de Europese Centrale Bank en door nationale Spaanse wetgeving, niet door Sevilla. De Euribor daalt langzaam, en dat voelt iedereen met een variabele hypotheek.
Wel kan het regionaal beleid rond nieuwbouw en vergunningen verschuiven. Vox staat in het algemeen positief tegenover bouwprojecten en minder positief tegenover natuur- en milieubeperkingen. Dat kan in theorie de woningaanbod in Andalusië op langere termijn vergroten, maar de praktijk is dat bouwprojecten in Spanje sowieso jaren duren.
Politieke stabiliteit in de regio
Een gedoogconstructie of minderheidsregering is per definitie fragiel. Als Vox besluit de steun in te trekken, kunnen er nieuwe verkiezingen komen. Dat betekent dat beleid trager gemaakt wordt, dat ambtenarenapparaat minder slagvaardig opereert, en dat grote beslissingen uitgesteld worden.
Voor expats die op een vergunning wachten, een bouwproject hebben lopen, of afhankelijk zijn van gemeentelijke diensten: politieke instabiliteit werkt altijd door in de snelheid waarmee dingen geregeld worden. Dat is geen dramatisch scenario, maar wel iets om realistisch over te zijn.
Wat je nu kunt doen
Er is geen directe actie vereist. Maar als je in Andalusië woont of wil gaan wonen, zijn dit de dingen om in de gaten te houden:
Controleer of je tarjeta sanitaria actueel is en via welk centro de salud je ingeschreven staat. Mocht de zorg in jouw gebied onder druk komen te staan, weet je dan waar je alternatief terechtkan.
Ben je op zoek naar een huurwoning? Ga er niet van uit dat er op korte termijn plafonds of bescherming komt. Onderhandel direct met de verhuurder en zorg voor een goed contract.
Heb je bouwplannen of vergunningstrajecten lopen bij een Andalusische gemeente? Houd rekening met vertraging als de politieke situatie instabiel blijft.
De verkiezingsuitslag is nog vers. De komende weken worden de coalitiebesprekingen gevoerd. Pas dan wordt duidelijk welke concessies Moreno aan Vox doet. Het is de moeite waard dat te volgen. Heb je vragen over wat dit voor jou betekent? Bekijk het netwerk van professionals.