Moreno Bonilla wint de verkiezingen in Andalusië, maar hij regeert niet meer alleen. De Partido Popular haalt onvoldoende zetels voor een absolute meerderheid en is aangewezen op de steun van Vox. Voor mensen die in Andalusië wonen of er naartoe willen, is dat geen abstract politiek nieuwtje. De regionale overheid bepaalt namelijk veel van wat je dagelijks merkt: de wachttijden in het ziekenhuis, de kwaliteit van het onderwijs, het huurbeleid en de handhaving van toeristische verhuurregels.
Wat is er precies gebeurd?
Bij de regionale verkiezingen van zondag verloor de PP vijf zetels ten opzichte van de vorige keer. Moreno Bonilla hield de verkiezingen zelf, maar verloor zijn absolute meerderheid van 58 zetels. Om een meerderheid te vormen in het Andalusische parlement heb je 55 zetels nodig. De PP komt daar net niet aan zonder hulp.
Vox werd tweede en heeft genoeg zetels om een meerderheid mogelijk te maken. Moreno heeft aangegeven te willen onderzoeken of hij alleen kan regeren, maar de rekensom is hard: zonder Vox of een andere partner komt hij niet aan een werkende meerderheid. De onderhandelingen lopen op het moment van schrijven nog.
De PSOE, geleid door María Jesús Montero, behaalde het slechtste resultaat in de geschiedenis van de partij in Andalusië. Links staat er in deze regio nu erg zwak voor.
Wat heeft Vox eerder gedaan en bepleit?
Vox is in meerdere Spaanse gemeenten en provincies al een coalitiegenoot geweest van de PP. In de praktijk betekende hun deelname vaak druk op het terugdraaien van genderbeleid, minder steun voor culturele subsidies en een kritische houding tegenover huurregulering. Op nationaal niveau heeft Vox gepleit voor verdere deregulering van de woningmarkt en heeft de partij bezuinigingen op publieke diensten verdedigd.
In Andalusië spelen een paar thema's die expats direct raken. Ten eerste de woningmarkt. De nationale overheid heeft een huurwet ingevoerd die in bepaalde gebieden huurprijzen kan begrenzen. Andalusië heeft die wet nog niet volledig toegepast. Met Vox aan tafel is de kans klein dat dat snel verandert. Wie een huurcontract wil afsluiten in bijvoorbeeld Málaga of Marbella, zal merken dat de prijzen vrij blijven bewegen.
Ten tweede het toeristische verhuurbeleid. Gemeenten in Andalusië worstelen met de druk van platforms als Airbnb. De regionale overheid heeft bevoegdheid om regels te stellen voor vakantieverhuur. Vox is geen voorstander van strenge beperkingen. Dat kan goed nieuws zijn als je een eigendom verhuurt, maar het betekent ook dat de druk op de gewone huurmarkt voorlopig hoog blijft.
Zorg en onderwijs: waar moet je op letten?
Andalusië beheert zijn eigen gezondheidssysteem, het Servicio Andaluz de Salud (SAS). De kwaliteit en capaciteit van dat systeem hangt af van regionale begrotingskeuzes. In de afgelopen jaren zijn er tekorten geweest in huisartsenpraktijken en zijn wachttijden voor specialisten opgelopen, vooral in toeristische kustgebieden waar de bevolkingsdruk hoog is.
Voor expats die gebruik maken van het publieke zorgsysteem via een SIP-kaart of via sociale verzekering, is de vraag relevant hoeveel geld de nieuwe coalitie beschikbaar stelt voor de openbare zorg. Bezuinigingen op dit terrein werken langzaam door, maar zijn merkbaar.
Hetzelfde geldt voor onderwijs. Als je kinderen op een Spaanse school zitten, bepaalt de regionale overheid het onderwijsbudget, de klasgrootte en de beschikbaarheid van taalondersteuning voor kinderen die nog geen Spaans spreken.
Praktisch: wat moet je nu weten?
Een nieuw coalitieakkoord duurt gemiddeld enkele weken. Pas als dat akkoord er ligt, weet je welke beleidsafspraken zijn gemaakt. Tot die tijd verandert er formeel niets aan de bestaande regels.
Wat je wel alvast kunt doen:
- Zit je midden in het zoeken naar een huurwoning in Andalusië? Ga er voorlopig vanuit dat huurprijsbescherming niet van toepassing is en onderhandel op basis van de vrije markt. - Ben je afhankelijk van het publieke zorgssysteem? Zorg dat je papieren in orde zijn. Empadronamiento, SIP-kaart, en eventueel een aanvullende verzekering als je in een gebied woont met lange wachttijden. - Verhuur je een woning toeristisch? Houd de regionale regels in de gaten. De kans is klein dat er op korte termijn strengere vergunningseisen komen, maar gemeenten kunnen hier wel zelfstandig in handelen. - Volg de coalitieonderhandelingen. De concrete beleidsafspraken, niet de verkiezingsuitslag zelf, bepalen wat er voor jou verandert.
Voor wie is dit niet relevant?
Woon je in Madrid, Valencia, Catalonië of een andere regio? Dan geldt dit beleid niet voor jou. Andalusië beslist alleen over zijn eigen systemen. De nationale wet, inclusief de huurwet en de belastingregels voor expats, geldt voor het hele land en valt buiten de bevoegdheid van de regionale coalitie.
Maar woon je in Málaga, Sevilla, Granada, Almería, Cádiz of een van de andere Andalusische provincies, dan is dit de overheid die het meest direct invloed heeft op je dagelijks leven in Spanje. Heb je vragen over wat dit voor jou betekent? Bekijk het netwerk van professionals.