Veel mensen denken dat een nieuwe Action of Primark in de buurt gewoon een leuke toevoeging is aan het winkelaanbod. Dat klopt, tot je een paar jaar later merkt dat de ijzerhandel op de hoek dicht is, de kleine textielwinkel is verdwenen en de lokale bazar waar je vroeger je strandspullen kocht plaats heeft gemaakt voor een leegstaand pand.
Action is de afgelopen jaren stevig gegroeid in Spanje, met filialen in steden als Alicante, Murcia, Valencia en steeds meer ook in kleinere kustplaatsen waar veel Nederlanders en Belgen wonen. Primark zit vooral in de grotere winkelcentra en binnensteden, maar trekt ook klanten weg uit kleinere kledingzaken in de regio. Voor jou als bewoner verandert dat concreet iets aan waar je boodschappen doet, maar ook aan wat er straks nog te koop is in je eigen straat.
Waarom kleine winkels het afleggen
Het probleem voor de lokale winkelier is niet dat hij duurder is omdat hij slecht boert. Het zit in de schaal. Een keten als Action koopt in bij honderden filialen tegelijk en kan daardoor prijzen aanbieden die een zelfstandige ondernemer in Nederland, België of Spanje nooit kan evenaren. Daarbij komt dat huurprijzen voor winkelpanden in Spaanse binnensteden de afgelopen jaren flink zijn gestegen, terwijl de omzet van kleine winkels vaak stabiel blijft of daalt.
Het gevolg is dat je in steeds meer Spaanse plaatsen een winkelstraat ziet met aan de ene kant een paar grote ketens die het druk hebben, en aan de andere kant leegstand of winkels die volhouden dankzij een heel specifieke niche, zoals een lokale bakker of een traditionele kruidenierszaak met vaste klanten.
Wist je dat
Sommige Spaanse gemeenten hebben regels over waar grote winkelketens zich mogen vestigen, om het historische centrum te beschermen. Dit verschilt sterk per gemeente, dus check bij twijfel het ayuntamiento van jouw plaats.
Wat dit voor jou als bewoner betekent
Voor je portemonnee is de opkomst van Action en Primark meestal gewoon voordelig. Een setje beddengoed, schoolspullen voor de kinderen, een simpel stuk gereedschap: je betaalt minder dan bij de traditionele winkel. Maar er zijn een paar dingen die je concreet gaat merken op langere termijn.
- Minder keuze in specialistische winkels, zoals de kleine ijzerhandel die precies dat ene onderdeel had liggen dat je nodig had
- Minder persoonlijk contact en advies, want bij een grote keten werkt personeel vaak met minder productkennis dan een eigenaar die zijn vak al twintig jaar kent
- Meer leegstand in kleinere winkelstraten, wat het straatbeeld in sommige dorpen echt verandert
Als je in een klein dorp woont waar je net naartoe bent verhuisd vanwege die authentieke sfeer, is dit iets om in je achterhoofd te houden. De winkelstraat die je nu ziet, kan er over vijf jaar anders uitzien.
Wat je zelf kunt doen
Je hebt als individuele koper natuurlijk geen enorme invloed op deze trend, maar je winkelgedrag telt wel mee, zeker in kleinere plaatsen waar elke klant verschil maakt voor een lokale ondernemer.
Praktische tip
Koop je basisspullen gerust bij Action of Primark als dat past bij je budget, maar probeer voor specifieke dingen, zoals gereedschap of iets voor in huis, eerst bij de lokale winkel te kijken. Vaak kunnen zij bestellen wat ze niet op voorraad hebben, en zo houd je de winkel in je straat overeind.
Sommige gemeenten organiseren ook campagnes om lokale winkels te promoten, vaak onder namen als 'compra en tu barrio' (koop in je eigen wijk). Check bij het ayuntamiento of de lokale ondernemersvereniging of zoiets in jouw plaats bestaat.
Deze ontwikkeling raakt trouwens niet alleen je winkelstraat. Wie recent een huis heeft gekocht of huurt in Spanje, krijgt vaker te maken met veranderende buurten waar het aanbod aan voorzieningen anders is dan een paar jaar terug. Het is iets om mee te nemen als je een plek zoekt waar je je echt thuis wilt voelen, niet alleen voor de prijs van je huis, maar ook voor het karakter van de straat erom heen.