De eerste Action in Spanje opende in 2016. Inmiddels zijn het er meer dan 150, verspreid van Andalusië tot Catalonië. Primark is al langer aanwezig en telt ruim 60 filialen. Samen trekken ze miljoenen klanten per jaar. Goedkoper winkelen, meer keuze, altijd iets te vinden voor een euro of twee. Klinkt goed. Maar als je al een paar jaar in Spanje woont, zie je ook wat er aan de andere kant van die lage prijzen staat.
Wat er verdwijnt
Spanje heeft een lange traditie van kleine, familiegedreven winkels. De ferretería, zeg maar de ijzerhandel op de hoek. De lokale textielwinkel met Spaanse merken. De bazaar die al veertig jaar op dezelfde plek zit. Dat zijn precies de winkels die het afleggen tegen ketens die op schaal inkopen en prijzen hanteren die lokale ondernemers niet kunnen bijbenen.
Uit onderzoek van de Spaanse handelsorganisaties blijkt dat het aantal zelfstandige detailhandelaren in steden met een grote Action of Primark-vestiging de afgelopen vijf jaar met gemiddeld 12 tot 18 procent is gedaald. De daling is het sterkst in middelgrote steden, precies de plaatsen waar veel Nederlanders en Belgen zich vestigen omdat ze betaalbaarder zijn dan Barcelona of Madrid.
Let op
De leegstand in winkelstraten treft niet alleen de sfeer van een buurt. Als een buurtwinkel sluit, daalt ook de waarde van de omliggende winkelpanden. In dorpen met weinig andere voorzieningen kan dat effect hebben op de lokale economie en indirect op huizenprijzen.
Wat Action anders doet dan Primark
Action en Primark zijn beide goedkoop, maar hun strategie verschilt. Primark zit in grote steden, op A-locaties, en trekt mensen die toch al naar het centrum gaan. Action gaat juist naar kleinere steden en randgebieden, vaak in winkelparken buiten het centrum. Die strategie raakt juist de plaatsen waar lokale winkels het meeste te verliezen hebben, omdat er geen alternatieven om de hoek zijn.
Action verkoopt niet alleen kleding maar ook schoonmaakmiddelen, keukengerei, tuinspullen, speelgoed en elektronica. Dat maakt het voor Spaanse hoek- en buurtwinkeliers bijna onmogelijk om te concurreren, omdat Action zoveel verschillende markten tegelijk bedient.
Aantal vestigingen grote ketens in Spanje (2025)
Bron: bedrijfspublicaties en sectorrapportages 2025
Wat dit betekent voor je dagelijks leven
Als je in een Spaanse stad of dorp woont, merk je de verschuiving op twee manieren. Positief: je kunt goedkoop huishoudspullen, kleding en gadgets kopen zonder naar de grote stad te rijden. Action biedt producten aan voor prijzen die je bij Mercadona of een lokale winkel niet terugziet.
Negatief: de winkelstraat in je dorp verandert. Leegstaande panden, minder variatie, minder Spaans karakter. Voor wie zich thuis wil voelen in een Spaanse gemeenschap, is dat iets om op te letten. Het sociaal weefsel van een buurt zit voor een groot deel in de kleine winkelier die je bij naam kent.
Er is ook een praktisch punt voor wie lokaal wil ondernemen of al onderneemt. Als je in Spanje een kleine zaak hebt, zeg maar een cadeauwinkel, een klussenbedrijfje met winkel of een dierenspeciaalzaak, dan is de komst van een Action in de buurt iets om serieus mee te rekenen. Niet omdat het automatisch slecht afloopt, maar omdat de klantenstroom verandert en je aanbod scherper moet zijn.
Wat Spanje eraan doet
Verschillende Spaanse gemeenten proberen de leegstand in winkelstraten tegen te gaan door lokale markten te stimuleren, huursubsidies te geven aan kleine ondernemers of grote winkelketens beperkingen op te leggen via bestemmingsplannen. In Catalonië bestaat al langer regelgeving die grootschalige detailhandel buiten de centra moet beperken. Andere regio's zijn minder streng.
Op nationaal niveau is er geen specifieke wetgeving die de opkomst van ketens als Action afremt. De Spaanse overheid ziet de werkgelegenheid die deze ketens creëren, gemiddeld 20 tot 40 banen per filiaal, als een argument om ze te verwelkomen. Of die banen opwegen tegen de lokale werkgelegenheid die verdwijnt, is een discussie die in Spanje steeds vaker gevoerd wordt.
Wist je dat
Action betaalt in Spanje vennootschapsbelasting via zijn Spaanse rechtspersoon, maar de winsten vloeien terug naar het Nederlandse moederbedrijf. Dat is legaal en gangbaar binnen de EU, maar het betekent dat een groot deel van de omzet die in Spanje wordt gemaakt, de lokale economie weer verlaat.
Slim omgaan met het aanbod
Als bewoner hoef je geen keuze te maken tussen goedkoop winkelen en lokale steun. Maar het helpt om bewust te zijn van wat er verdwijnt als iedereen altijd voor de laagste prijs kiest. Wie af en toe bij de lokale slager, kaasboer of winkel koopt, houdt een stuk van het Spanje in stand dat de meeste expats zegt aangetrokken te hebben.
Praktisch gezien geldt: voor huishoudspullen, schoonmaakmiddelen en goedkope kleding is Action moeilijk te verslaan. Voor kwaliteitsproducten, lokale specialiteiten en dingen waarbij service telt, zijn de kleine winkels nog steeds de betere keuze. En voor boodschappen loont het om te vergelijken, want de prijsverschillen tussen supermarkten zijn groter dan veel mensen denken. Lees ook Slim boodschappen doen in Spanje: koop dit waar voor een overzicht van wat je het beste waar koopt.